Otsagabia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Otsagabia

 Nafarroa Garaia
Otsagabia udalerriko herrigunea eta Anduña ibaia.
Otsagabia udalerriko herrigunea eta Anduña ibaia.
Otsagabiko bandera

Otsagabiko armarria

Izen ofiziala Ochagavía <> Otsagabia
Estatua
Erkidegoa
Merindadea
Eskualdea
Espainia
Nafarroako Foru Erkidegoa
Zangozako merindadea
Zaraitzu
Alkatea Marisa Sáez García-Falces
(Otsagabia)
Herritarra otsagabiar
Koordenatuak 42°54′24″N 1°5′21″W / 42.90667°N 1.08917°W / 42.90667; -1.08917Koordenatuak: 42°54′24″N 1°5′21″W / 42.90667°N 1.08917°W / 42.90667; -1.08917

Navarra mapa ochagavía.PNG

Eremua 114,62 km2
Distantzia 85 km Iruñera
Posta kodea 31680
Biztanleria 618 bizt. (2012)
Dentsitatea 5,39 bizt./km²
http://www.otsagabia.net/?lang=eu

Otsagabia[1] Nafarroako ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Zangozako merindadean kokatua. Zaraitzu ibarraren herririk populatuena eta garrantzitsuena da.

2012ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 618 biztanle zituen. Eska-Zaraitzu Hondakin Solidoen Mankomunitatea arduratzen da zaborra biltzeaz Otsagabian eta eskualdeko beste hainbat herritan.

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iribarren auzoko etxeak

764 metroko garaieran dago, Zaraitzu ibaia sortzeko iparraldetik datorren Zatoia eta ekialdetik jaisten den Anduña errekek bat egiten duten tokian.

Muskilda santutegia herriko gain batean dago. Iparraldean Abodiko mendilerroa dauka, herria eta Iratiko oihana banatzen dituena.

Otsagabiaren udalerri mugakideak hauek dira: Iparraldean Iratiko oihana, Lekunberri (Nafarroa Beherea) eta Larraine (Zuberoa); ekialdean Itzaltzu eta Uztarroze (Erronkariko ibarra); mendebaldean Orbaitzeta eta Jaurrieta; eta hegoaldean Ezkaroze (Zaraitzu).

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Otsagabian mendialdeko klima atlantiarra dago (hegoaldeko gunerik baxuenetan, berriz, klima mediterraneoa dago, baina horren hedapena nahiko txikia da). Klimaren ezaugarri nagusia aldaketa termiko eta prezipitazio aldaketa handiak dira, haranen behealde eta mendien tontorren artean. Urteko batez besteko tenperatura 6 eta 10 gradu bitartekoa da, eta prezipitazioak 1.200mm eta 1.800mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 130 inguru izaten dira.

Landaredia aldatzen da altueraren arabera, baina oro har, klima atlantiarraren ezaugarriak ditu. Guztira 8.900 hektarea pago daude, batez ere Abodiko mendilerrotik eta Iratiko Oihanetik gertuko guneetan. Hariztiak 47 hektarea baino ez ditu hartzen, eta basa pinuek 545 hektarea Zatoia inguruko lurretan.

Horrez gain, Japoniatik eta Austriatik birlandaturiko 180,4 hektarea pinu daude.

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Irigoien, Iribarren eta Labaria dira herriko auzo nagusiak, San Joan Ebanjelariaren elizaren inguruan daudenak.

Anduña ibaiaz bestaldean, berriz, Urrutia dugu, bertan pilotaleku zaharra (gaurko plaza) eta frontoi berria daude, besteak beste.

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Muskilda baseliza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Muskilda»
Muskildako eliza.

Eraikin multzoa Muskilda mendi gainaldean eraikia dago, XIII. mendean hasitakoa erromaniko berantiar estiloan. Oinplano laukizuzenekoa da eta dorreko teilatua kono itxurakoa da. Baseliza izen bereko mendian dago, itsasoaren mailatik 1.070 metro inguruan.

Beste batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • San Joan Ebanjelariaren eliza. XI-XVI-XVII. mendeetan eraikitako eliza da. Barnealdean XVI. mendeko hiru erretaula pizkundetar daude. Aipagarriak dira koruko hamalau eserlekuak, beso-bermeak zizelkatuak baitituzte.
  • Gurutzea. XVI. mende hasieran eraiki zuten eta herriaren sarreran kokatua dago, Anduña eta Zatoia ibaiek bat egiten duten tokian.
  • Urrutia, Iriarte eta Donamaria jauregiak.
  • Harrizko zubia. Aduña ibaia zeharkatzeko Erdi Aroan eraikia.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Otsagabiko biztanleria
1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2006
1.243 1.273 1.285 1.269 1.329 1.253 1.165 1.190 1.028 777 676 666 648

2008ko erroldaren arabera, zortzi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,29, (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Otsagabiko euskara ("uskara") XX. mendearen bukaeran galdu zen eguneroko bizitzan. Zaraitzueraren aldaera zen, eta hainbat aztarna laga ditu bertako toponimian. Azken testu idatziak utzi zizkiguten Zoilo Moso, Federico Garralda, Ziriako Garralda, Pedro Jose Sanper eta Jose Urrutia hiztunek. Otsagabiko euskaran, Otsagi du izena herriak, eta otsagiar bertako herritarrek.

Gaur egun, berreskuratze prozesua abian dago euskara batuaren, eskolaren eta euskaltegien bidez. Horren ondorioz, biztanleen %12 da euskalduna.

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Otsagabiko pilotalekua eta Blankoa plaza.
Otsagabiko San Joan Ebanjelariaren eliza.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dantzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lau makila-dantza berezkoak ditu herriak: Enperadorearena, Katxutxa, Dantza eta Modorro izenekoak. Halaber, "Pañuelo" izeneko zapi dantza eta "Jota" bat ere egin izan dituzte tradizionalki.

Dantza-taldearen burua "Bobo" dugu, pertsonaia misteriotsua dena.

Orhipean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

"Orhipean" izeneko jai-eguna ospatzen dute urtero 2001etik irailaren lehen asteburuan. Egun hartan, herriak duela ehun urteko itxura hartzen du, biztanleak orduko modan jantzita daudela eta antzinako ohiturak eta lanbideak erakusgai dituztela.

Elezaharrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Akelarrea herriko plazan egiten omen zen, baita Abodibidean ere, baso barnean. Kondairaren arabera, Joan I.a erregina Troyesko apezpikuaren magia beltzak hil zuen (1308-13an sorginkeriaz salatua). Harrezkero, erreginaren mamua Iratiko oihanean bizi omen da, mendeku bila.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zenbait agintalditan Otsagabiko alkatetza Muskilda talde eskuindarrak hartu izan du. 2007an taldeko Juan Manuel Tohane Contín aukeratu zuten alkate. Udaleko zazpi zinegotzietatik lau lortu zituen taldeak, eta hortaz gehiengo osoa udalean. Ez zen baliogabeko botorik izan eta 20 boto zuri zenbatu ziren (botoen %4,10). Abstentzioa %15,57koa izan zen.

Otsagabiko Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Muskilda 275 4
Errekaidorra 193 3

2011ko udal hauteskundeetan ere Muskilda (4 zinegotzi) izan zen bozkatuena baina Errekaidorrak (2, ezker abertzaletik hurbil) eta Otsagabiak (2, Nafarroa Baitik hurbil) taldeko María Luisa Sáez García-Falcesen aldeko botoa eman zutenez, honek hartu zuen alkatetza[2].

Otsagabiko Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Muskilda 230 3
Otsagabia 137 2
Errekaidorra 117 2

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • HELBIDEA: Labaria kalea, 1

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateen zerrenda
1979-1983
1983-1987
1987-1991
1991-1995
1995-1999
1999-2003
2003-2007
2007-2011 Juan Manuel Tohane Contin Muskilda
2011-2015 Marisa Sáez García-Falces Otsagabia

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Conda autobus konpainiaren Otsagabia eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Lineak honako ibilbidea egiten du:

Kirola[aldatu | aldatu iturburu kodea]

GR 11 ibilbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pirinioetako hegoaldeko isurialdea aldenik zeharkatzen duen GR 11 ibilbidea udalerri honetatik igarotzen da.


Otsagabiar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Otsagabia Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko:Wikiatlasa


Zaraitzu
Maps of municipalities of Navarra Zaraitzu.JPG
Espartza | Ezkaroze | Galoze: Galoze (kontzejua)ItzalleIzizeUskartze | Gorza: Gorza (kontzejua)ErripaldaIgari
Itzaltzu | Jaurrieta | Orontze | Otsagabia | Sartze: Sartze (kontzejua)Ibiltzieta