Ledea

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Ledea

 Nafarroa Garaia
Ledeako bandera

Ledeako armarria

Izen ofiziala Liédena
Estatua
Erkidegoa
Merindadea
Espainia
Nafarroako Foru Erkidegoa
Zangozako merindadea
Alkatea Beatriz Olleta Sánchez
(Aspra, indep.)
Herritarra ledeatar
Koordenatuak 42°37′16″N 1°16′26″W / 42.62111°N 1.27389°W / 42.62111; -1.27389Koordenatuak: 42°37′16″N 1°16′26″W / 42.62111°N 1.27389°W / 42.62111; -1.27389

Navarra municipios Liédena.PNG

Eremua 19,02 km2
Garaiera 432 m
Distantzia 41 km Iruñera
Posta kodea 31460
Biztanleria 327 bizt. (2012)
Dentsitatea 17,19 bizt./km²

Ledea[1] (Liédena gaztelaniaz) Nafarroako ekialdean dagoen udalerria da. Zangozako merindadeko herri honek 327 biztanle zituen 2012ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 41 kilometrora dago.

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herria Nafarroa ekialdean kokatzen da, Iruñea-Jaka errepidea jarraituta. Leireko mendizerraren lehen maldak udalerrian hasten dira.

Ledeak Irunberrirekin egiten du muga iparraldean, Xabierrekin ekialdean, eta Zangozarekin hegoaldean.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ledeako klima mediterraneo-kontinental motakoa da. Urteko batez besteko tenperaturak 12º eta 13º bitartekoak dira eta batez besteko prezipitazioak 600mm eta 100mm bitartekoak, altuera zein den. Urteko egun euritsuak 90 izaten dira, eta, oro har, udaberrian eta udazkenean metatzen dira, izan ere, udak leho samarrak izaten dira. Alde termikoa nahiko nabaria da.

Basoak udalerriaren %3,9 baino ez dira, eta jatorrizko zuhaixkak eta hariztiak ia erabat galdu dira. Nafarroako hainbat udalerritan gertatu bezala, pinu lariziar (Pinus nigra) ugari birlandatu dira XIX. mendetik aurrera.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XVIII. mendearen amaieran, lurrak lantzea nahiko zaildu zen, udalerria ibaiaren beste aldean kokatuta, eta zubia erdigunetik urrutiegi zegoela. Horregatik, herritarrak txalupan igarotzen ziren alde batetik bestera. 1847an herriak 632 errealdun eskola zeukan, bideak nahiko kaxkarrak ziren, eta irina ekoizten zuen errota zegoen. Dena den, inguruko herriekin komunikabideak asko hobetu ziren XIX. mendearen bigarren erdian.

XX. mendearen hasieran, porlanezko eta altzairuzko zubi berria eraiki zen Iratiko burdinbidea etortzearekin batera. Trenbideak geltokia izan zuen urte askotan herrian bertan. 1920ko hamarkadan irin fabrika, bi eskola, olioa ekoizten zuten bi errota, eta teileria zeuden herrian. Horrez gain, irakaskuntza eta karitatea sustatzen zituen fundazio bat sortu zuten herritarrek.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ledeako biztanleria
1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2006
660 677 711 817 803 757 701 622 459 379 338 338 318

2008ko erroldaren arabera, hogei etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %5,99 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Belengo Santa María eliza eraikin modernoa da, nahiz eta antzinako Erdi Aroko elizaren estilo gotikoko ezaugarriak izan.

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Sanguesina Veloz edo Zangozar Azkarra izeneko autobus konpainiak Ledea Zangozarekin, Iruñearekin eta inguruko herriekin batzen du. Linea nagusiak honakoak dira:

La Tafallesa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Tafallesa izeneko autobus konpainiak Uztarroze eta Iruñea batzen dituen linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka norabide bakoitzean, eta honako ibilbidea:

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an Ledea eta Irunberriren arteko bide zaharraren izena hartzen duen[2] Agrupación Electoral Independiente Aspra herri ekimeneko María Beatriz Lucía Olleta Sánchez aukeratu zuten alkate. Hauteskundeetara talde bakarra aurkeztu zen eta aukeratzeko zeuden zazpi zinegotziak lortu zituen, gehiengo osoa. Zuri emandako botoak 56 izan ziren (emandako boto guztien %28,57). Eta baliogabeko botoak hamar izan ziren (emandako botoen %4,85). Abstentzioa %29,21ekoa izan zen.

Ledeako Udala-2007
Alderdia Botoak Zinegotziak
Aspra 140 7

2011n ere Aspra izan zen zerrenda bakarra; 122 boto, 7 zinegotziak eta alkatetza (Olletarentzat berriro) erdietsi zituen[3].

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • HELBIDEA: Eskolen Kalea, 2. 2010eko uztailean udaletxe berria inauguratu zuten[4].

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateen zerrenda
1979-1983
1983-1987
1987-1991
1991-1995
1995-1999
1999-2003
2003-2007
2007-2011 Beatriz Olleta Sánchez Aspra
2011-2015 Beatriz Olleta Sánchez Aspra

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Ledea eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %2,40k zekien euskaraz hitz egiten.

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriak uztailaren 24an ospatzen ditu bere jaiak, eta horrez gain, Corpus Christi egunaren osteko eguna ere jaia da bertan.

Maiatzaren 1ean Abeletxerako erromeria antolatzen da, bertan meza eta bazkaria egiten dira.

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ledea "Zangozaldeko Zerbitzu Sozialen Mankomunitateko" kidea da.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ledea Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko:Wikiatlasa