Garaioa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Garaioa

 Nafarroa Garaia

Garaioako armarria

Izen ofiziala Garaioa
Estatua
Erkidegoa
Merindadea
Eskualdea
Espainia
Nafarroako Foru Erkidegoa
Zangozako merindadea
Aezkoa
Alkatea Alejandro Martín Arostegi Inda (Indep.)
Herritarra garaiotar
Koordenatuak 42°55′51″N 1°14′34″W / 42.93083°N 1.24278°W / 42.93083; -1.24278Koordenatuak: 42°55′51″N 1°14′34″W / 42.93083°N 1.24278°W / 42.93083; -1.24278

Navarra municipalities Garaioa.PNG

Eremua 21,45 km2
Garaiera 779 m
Distantzia 54 km Iruñera
Posta kodea 31692
Biztanleria 104 bizt. (2012)
Dentsitatea 4,85 bizt./km²
http://www.garaioa.es/

Garaioa[1] Nafarroako ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Aezkoako eskualdean. 2012ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 104 biztanle zituen eta Nafarroako hiriburutik 54 kilometrora dago.

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iratiko haranaren gainean, ingurunea baratzez eta intxaurrondoz osaturik dauka. Petxuberro mendi harritsuak, Zorrateko harizti gainetik, Betondoko sakana albo batean du. Herria Zangozako merindadearen ipar-ekialdean kokatzen da, NA-140 errepidean eta Aribe udalerritik 2,5 kilometrora.

Garaioak Hiriberrirekin eta Ariberekin egiten du muga iparraldean; Abaurregaina eta Abaurrepearekin ekialdean; Artzibarrekin hegoaldean; eta Garraldarekin eta Orotz-Betelurekin mendebaldean.

Leizeak eta Cromlecha[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Artetxe, arku natural ikaragarria. Haren izenak dioenez, antzinatik artegi gisa erabilia.
  • Poztiako leizea, Abaurrepeko mugan.

Kondairak dioenez, sorginen garbitokia izan zen.

  • Bizkailuz. Cromlecha, egoera onean dago, 1.200 mko altueran kokatua.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konbentzio gerran herria suntsitu egin zuten, zutik etxe bakarra gelditu zen. Garaioa sorginkeriarekin loturiko herria izan da, 1575ean, esaterako, Garaioako sei emakume Logroñora eraman zituzten eta horietatik lau Inkisizioaren oinazeengatik hil ziren.

Errota. Ehotze sistema osoa dauka, eta herria argiztatzeko energia sortzen zuten turbina handiak dauzka. Goian, errotariaren bizilekua dago. Aski ongi gordeta dago.

• Harrobiengatik ezaguna zen herri hau, errotako gurpilak egiteko harria ateratzen zen.

Monumentuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Gurutzadura. Garai erromanistako monumentu-gurutzea da. Ibarreko hoberena da, eta antzinako irteeran dago, Abaurreetarako bidean.
  • S. Andres eliza. XIII. mendekoa da, nahiz eta portada, XII. mendekoa, erromanikoa, izan. Erdi-puntuko arkiboltak ditu, eta landare eta giza motiboekin, boluta eta izarrekin apaindutako kapitelak.
  • Ciriaco Morea (1854-1936), "El Irati" enpresan parte hartu zuen indianoa, Garaioan jaio zen. Aribera iristen zen errepide berria ordaintzen lagundu zien bizilagunei, baita eskola berri bat eta udaletxea eraikitzen ere (bertan haren bustoa dago, Orduna erronkariarrak egina).

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garaioako biztanleria
1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2006
302 306 303 338 315 284 304 272 204 175 147 127 124

2008ko erroldaren arabera, ez zen etorkinik bizi Garaioan.

Bazterrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Gurutzealdea, Erdi Aroko gurutzea dagoen lekua.
  • Sangregorioaldea eta Santaengrazialdea, hondarrik gelditzen ez den baselizak izan ziren bertan.
  • Elurrazkin. “ Elurrazkineko kanpaia” harri zabala zen, sonoritate handia zuen eta arriskuez ohartzeko balio zuen. Gaur egun puskaturik dago eta sasien artean ezkutaturik dago. Elurrazkin bazterra herritik km batera dago.
  • Zamariaingo begiratokia. Garaioako herritik hurbil. Beteluko hariztia eta Irati ibarreko panoramika ederra eskaintzen du.

Garraiobideak eta azpiegiturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NA-172 errepideak Agoitzekin elkartzen du Garaioa, NA-135 errepideak Zubirirekin eta Auritzekin eta NA-140 errepideak Garraldarekin.

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Autobuses Artieda autobus konpainiak Garaioa Iruñearekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007. urtean ez zen udal hauteskunderik izan Garaioan, ez zelako inongo talderik aurkeztu[2]..

2011n egoera errepikatu egin zen eta Alejandro Martín Arostegi Indak jarduneko alkate izaten segitu zuen[3].

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • HELBIDEA: Txikirrin kalea, 14

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateen zerrenda
1979-1983
1983-1987
1987-1991
1991-1995
1995-1999
1999-2003
2003-2007 Alejandro Martín Arostegi Inda
2007-2011 Alejandro Martín Arostegi Inda Kudeaketa batzordea
2011- Alejandro Martín Arostegi Inda Kudeaketa batzordea

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garaioako jaiak Maiatzaren 29an eta ekainaren 10etik hurbilen dagoen asteburuan ospatzen dira. Horrez gain, San Andres egunean, azaroaren 30ean, Garaioako "jai txikiak" antolatzen dira.

Bestalde, Karmengo Amabirjinaren eguna (uztailaren 16an) ere ospatzen da.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Garaioa Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko Wikiatlasa