Ergoiena

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau Nafarroako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ergoiena (argipena)».
Ergoiena
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria

Ergoieneko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Iruñeko merindadea
Eskualdea Sakana
Izen ofiziala Escudo de Ergoiena.svg Ergoiena
Alkatea Isabel Senar Berastegi
(Askogain)
Posta kodea 31829
INE kodea 31091
Herritarra ergoiendar
Kokapena
Koordenatuak 42° 52′ 44″ N, 2° 01′ 26″ W / 42.878888888889°N,2.0238888888889°W / 42.878888888889; -2.0238888888889Koordenatuak: 42° 52′ 44″ N, 2° 01′ 26″ W / 42.878888888889°N,2.0238888888889°W / 42.878888888889; -2.0238888888889
Ergoiena hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Ergoiena
Ergoiena
Ergoiena (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 41,75 km2
Garaiera 602 metro
Distantzia 44,5 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 400 biztanle
% 54,16 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 45,84
Dentsitatea 9,58 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Red Arrow Down.svg -% 9,38
Zahartze tasa[1] % 3,73
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 15,38
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 78,26 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 5,2 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 88,31 (2010)
Euskararen erabilera %  72,4 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.ergoiena.com/

Ergoiena[2] Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Sakanan dagoena, Nafarroako hiriburu Iruñetik 44,5 kilometrora. 400 biztanle zituen 2014. urtean.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dorraorako bidearen ikuspegia.

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ergoiena Iruñeko merindadearen mendebaldean dago. Lizarragako mendateak Etxarri-Aranatz (Sakana) eta Lezaun (Lizarrerri) lotzen ditu. Urbasako mendilerroa bestalde herriaren ekialdean altxatzen da.

Herriak Etxarri Aranatz, Uharte Arakil eta Arbizurekin egiten du muga iparraldean, eta Urbasa mendilerroarekin ] hegoalde, mendebalde eta ekialdean.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klima azpiatlantiar motakoa da eta ezaugarrien artean, eurite ugariak, neguko hotza, eta uda garaiko lehorte txikia daude. Izan ere, abuztuko hilabetea idor jo daiteke. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 12 gradu artekoa, eta prezipitazioak 1.400 eta 1.800mm bitartekoak dira. Urteroko egun euritsuak, bestalde, 120 eta 160 inguru dira, altueraren arabera, euriak ugariagoak direla.

Ergoiena inguratzen duten mendietan, hainbat pagadi eta harizti daude. Pagadiak, San Donato eta Urbasako mendien maldetan (guztira 2.000 hektarea baino gehiago), eta hariztiak udalerriko gune lauagoetan (343 hektarea). Historian zehar hariztien azalera asko murriztu da mozketen ondorioz.

Herriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondoko herri hauek osatzen dute Ergoiena: Lizarraga (herriburua), Dorrao eta Unanu.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1500. urtean Nafarroako erregeek Ergoiena Etxarri Aranatzetik bereiztu zuten. Horrek iskanbilak sortu zituen herriek partekatzen zituzten santuen prozesioak zirela eta, baina epaileek horiek elkarrekin eta janaria erdibana jarriz egin behar zituztela erabaki zuten. Ergoienaren bereizte horretan, udalerria osatzen duten hiru herrien artean ere liskarrak hasi ziren zerga arazoengatik.

Udalerri modernoa 1857ko erroldan agertu zen lehen aldiz; hiru herrien bat-egiteaz sortu zen.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ergoienako biztanleria

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko zazpi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,64 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Azken agintaldietan, Ergoieneko alkatea Askogain herri ekimenekoa izan da. 2007an Tomas Andueza Elso izan zen. Beste hautesle elkarte bat aurkeztu zen, Batzarramendi. Boto baliogabeak hiru izan ziren (emandako guztien %1,03) eta boto zuriak bederatzi (%3,14). Abstentzioa %29,78 izan zen.

Ergoieneko Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Askogain 150 4
Batzarramendi 128 3

2011n ere aipatu bi zerrendak aurkeztu ziren, zinegotzi banaketa berarekin. Maria Isabel Senar Berastegi aukeratu zuten alkate; udal horretan kargu hori izan duen bigarren andrazkoa da, Olatz Berastegiren ostean.[3]

Ergoieneko Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Askogain 142 4
Batzarramendi 114 3

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • HELBIDEA: Intxorreta Kalea, 15 (Lizarraga kontzejua)

Alkateen zerrenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2003-2007 Fernando Etxauri Gallardón Indep.
2007-2011 Tomas Andueza Elso Askogain
2011-2015 Isabel Senar Berastegi Askogain

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Koldo Zuazo hizkuntzalariaren sailkapenaren arabera Ergoieneko hizkera nafarrera euskalkiaren hego-sartaldeko azpimotan kokatuta dago. Lizarraga Ergoieneko euskara izeneko liburuan luze eta zabal aztertzen dute udalerriko euskara, alde linguistikoa (lexikoa, deklinabidea, aditzak eta fonetika) eta etnologikoa (toponimia, esaera zaharrak, kantak eta etxeen izenak) deskribatuz.

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxarri Aranazko Zerbitzuen Mankomunitateko kidea da Ergoiena.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. VIII, Iruñea, 1992. ISBN 84-235-1146-4
  • Javi Navarro, Jose Navarro eta Mari Lurdes Andueza, Lizarraga Ergoieneko euskara. Nafarroako Gobernua, 2009.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ergoiena Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa