Edukira joan

Larraun

Wikipedia, Entziklopedia askea
Larraun
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Larraungo Azpirotz herriaren ikuspegia.

Bandera

Larraungo armarria
Armarria

Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Iruñea
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
Izen ofiziala Larraun
AlkateaMikel Uharte Martija (EH Bildu)
Posta kodea31870
INE kodea31144
Herritarralarraundar
Geografia
Koordenatuak43°00′20″N 1°53′47″W / 43.005555555556°N 1.8963888888889°W / 43.005555555556; -1.8963888888889
Azalera107,08 km²
Garaiera566 metro
Demografia
Biztanleria918 (2025:  17)
alt_left 418 (%45,2) (%54,8) 506 alt_right
Dentsitatea0,09 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[1]% 82.3 + % 5.7 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]% 
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.larraun.eus

Larraun[3] ([laraun]) Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Iruñeko merindadean eta Leitzaldean kokatua. Ibarra deitzen bazaio ere, hidrografikoki ezin da esan hala denik, bi isurialde baititu, bata atlantikoa (Araxes), eta bestea, gehiena, mediterraneoa (Larraun ibaia).

Udalerriak 910 biztanle zituen 2023 urtean.

2009tik UEMAko mankomunitate euskalduneko partaidea da. Mugiro da herriburua.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekunberri udalerria Larraunen erdialdean kokatuta dago, baina biak administratiboki independenteak dira. Larraungo udaletxea Mugiron dago

Mendukiloko leizeak udalerri honetan daude, Astitz kontzejuan. Larraun ibaiko Ixkier ur-jauzia Mugiron dago.

Ingurune naturala eta klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerriaren mendebaldean Aralarko Malloak mendigunea dago, Gipuzkoarekin mugan, eta hegoaldean Aralarko beste mendi lerro batek banatzen du Sakanarekin. Ekialdean, bestela, Ireber mendia dugu, eta beste alde batetik Larraun ibaiak muga naturala egiten du Imotz ibarrarekin. Tontorrak 900-1.200 metrokoak dira.

Ixkier ur-jauzia

Larraungo klima azpiozeanikoa da, euriak ugariak dira urte osoan zehar, eta uda garaian ez da hilabete idorrik izaten, baina klima ozeaniko osoan ez bezala, Larraungo neguak hotzak izaten dira. Urteko batez besteko tenperaturak 8 eta 13 gradu artekoak, eta prezipitazioak 1.600mm eta 2.000mm bitartekoak izaten dira. Zenbat eta iparralderago, hotz handiagoa egiten du. Urteko egun euritsuak 160 inguru izaten dira herrigunean, eta 180 baino gehiago iparraldeko gune menditsuenean.

Landaredia klima atlantiarraren ondorio da, pago, haritz eta hosto galkorreko hainbat espezie daude herriaren inguruko basoetan. Birlandaturiko zuhaitzek 220 hektarea hartzen dituzte, pinu lariziarrak eta haritz amerikarrak dira batez ere.

Estazio meteorologikoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Larraunek Areso eta Leitzarekin egiten du muga iparraldean, Imotz eta Basaburuarekin ekialdean, Arakil eta Uharte Arakilekin hegoaldean, eta Betelu eta Araitzekin mendebaldean.

Mapa
Larraun eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Herriak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

16 herri ditu udalerriak: Albiasu, Aldatz, Alli, Arruitz, Astitz, Azpirotz, Baraibar, Errazkin, Etxarri, Gorriti, Iribas, Lezaeta, Madotz, Mugiro (herriburua), Oderitz eta Uitzi. Eraso etxegunea eta herri hustua ere badu.

Herriak
Herria Biztanleria (2011) Mapa
Albiasu 20
Aldatz 124
Alli 33
Arruitz 108
Astitz 39
Azpirotz 60
Baraibar 78
Eraso 0
Errazkin 79
Etxarri 77
Gorriti 90
Iribas 41
Lezaeta 12
Madotz 16
Mugiro 61
Oderitz 46
Uitzi 124 Herriburua.| Kontzejua.| Auzunea.

Iturriak: Espainiako Estatistika Institutua eta Google Earth

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Sorginkeria Larraun haranean»

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mendearen lehen erdialdean populazio konstantea mantendu ondoren, bigarren erdialdean biztanleak galtzen hasi zen Larraun, eta 1990eko hamarkadarako 2.000 biztanle inguruan geratu zen (mende hasieran 3.500 zituen). 1990eko hamarkadaren hasieran, Lekunberri Larraunetik banatu eta udalerri independentea osatu zuen. Horren ondorioz, Larraunek bere biztanleriaren erdia galdu zuen, eta 1.000 biztanleen inguruan geratu zen.

Biztanleriaren tamainaUrtea500100015002000250030003500189019201950198020102040LarraunBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 506 gizon, 418 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.20
 
100+
 
0.00
0.20
 
95-99
 
1.44
2.17
 
90-94
 
3.35
2.37
 
85-89
 
5.74
4.55
 
80-84
 
4.07
4.74
 
75-79
 
3.35
3.95
 
70-74
 
3.83
8.10
 
65-69
 
5.98
8.50
 
60-64
 
6.94
11.07
 
55-59
 
6.70
10.08
 
50-54
 
10.29
6.52
 
45-49
 
6.94
5.14
 
40-44
 
6.46
1.98
 
35-39
 
2.39
3.36
 
30-34
 
4.31
5.93
 
25-29
 
3.83
5.14
 
20-24
 
7.18
4.94
 
15-19
 
5.74
4.74
 
10-14
 
5.74
3.75
 
5-9
 
3.59
2.57
 
0-4
 
2.15
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−15−10−50510200820112014201720202023LarraunHazkunde begetatiboa
Urtea20082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024
Hazkunde begetatiboa 9−2−41−11−7−1−10−7−2−9−10−5−8−8−8−5
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[6] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Batez besteko adina
AdinaUrtea46,54747,54848,54949,5200320072011201520192023LarraunBatez besteko adina
Urtea20032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Batez besteko adina 47,0946,8746,7746,8847,0447,7447,9348,6548,3648,4148,5248,2648,8648,3948,5748,8148,7349,1249,0849,3749,2948,9848,95
Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[7] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 34,1 udalerri berean jaioak ziren[8], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 16,3 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 7,4 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 34,1Probintzia berean · % 42,2Beste erkidegoa · % 16,3Estatutik kanpo · % 7,4
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 68 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 51,5)[9]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Nikaragua, Honduras dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 51,5Europa · % 19,1Afrika · % 27,9Asia · % 1,5
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
13
Maroko
5
8
Nikaragua
3
3
Honduras
5
1
Kolonbia
4
2
Bulgaria
2
3
Portugal
1
1
Errumania
1
1
Mexiko
1
1
Peru
1
2
Venezuela
0
0
Alemania
1
1
Ameriketako Estatu Batuak
0
0
Brasil
1
1
Ekuador
0
0
Erresuma Batua
1
0
Kanada
1
1
Senegal
0
1
Txile
0
0
Txina
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 568 etxebizitza zeuden: 341 (% 60,0) nagusiak eta 227 (% 40,0) ez-nagusiak.[10] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 8 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 74 plazarekin (9,25 plaza etxebizitzako).[11]

568etxebizitza
341etxegune
8etxebizitza turistiko (2026) Nafarroako mapa

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

341
227
Etxebizitza nagusia (341)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (227)

Guztira 341 etxegune zeuden, eta horietatik 117 (% 34,3) pertsona bakarrekoak ziren.[12]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1117
2 pertsona75
3 pertsona50
4 pertsona55
5 edo gehiago44

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 796 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 34,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 22,5; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 24,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 19,0.[13] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 31,7 zen 2021ean eta % 34,5 2024an; beraz, 2,8 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 23,8 izatetik % 19,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 37,8 ziren, eta gizonen artean % 31,8; 6,0 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 19,1 eta gizonen % 18,9 ziren.

796biztanle 15 urte edo +, 2024
% 34,5goi-mailako ikasketak+2,8 puntu 2021etik mapa
% 19,0lehen hezkuntza edo gutxiago−4,8 puntu 2021etik mapa
% 9,9ikasten ari dira, 2024
% 19,0
% 24,0
% 22,5
% 34,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 19,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 24,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 22,5Goi-mailako ikasketak · % 34,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 60,4 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 39,6 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 2 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 37,4 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 62,6. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 3,9 ziren.[13]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 3,9
Lehen hezkuntza
% 15,1
DBH eta antzekoak
% 24,0
Batxilergoa
% 8,4
Erdi-mailako LH
% 14,1
Goi-mailako LH
% 13,7
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 10,1
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 7,7
Masterrak eta espezialitateak
% 2,9
Doktoretzak
% 0,3
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Larraun, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak275% 34,5138% 31,8137% 37,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa179% 22,5108% 24,971% 19,6
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)191% 24,0106% 24,485% 23,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago151% 19,082% 18,969% 19,1
Guztira796% 100,0434% 100,0362% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Larraun, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 31,7% 21,5% 23,0% 23,8795
2022% 31,9% 22,6% 23,7% 21,8797
2023% 33,0% 22,7% 23,1% 21,2801
2024% 34,5% 22,5% 24,0% 19,0796

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 9,9 ikasten ari zen (79 pertsona).[14] Ikasten ari zirenetatik, % 57,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 34,2 batxilergoan eta % 7,6 erdi-mailako lanbide-heziketan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 58,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 54,5; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 12,1 eta emakumeen % 4,3. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 98,0 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 47,4 eta 25–29 urtekoen % 8,9; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,4 baino ez.[15] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 55,6 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 40,0.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 98,0
20–24 urte
% 47,4
25–29 urte
% 8,9
30–34 urte
% 6,3
35–39 urte
% 14,3
40–44 urte
% 1,7
45–49 urte
% 1,6
50–54 urte
% 0,0
55 urte edo +
% 0,5
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,0
Goi-mailako ikasketak
% 57,0
Erdi-mailako LH
% 7,6
Batxilergoa
% 34,2
DBH eta antzekoak
% 1,3
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 93,8 estatuan jaio zen, eta % 6,2 atzerrian.[13] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 32,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 19,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 25,0 eta % 7,1, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 37,8 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 19,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 38,1 eta % 4,8, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 32,3
Goi-mailakoak
% 25,0
% 25,6
Batx. / erdi LH
% 14,3
% 22,4
DBH
% 53,6
% 19,7
Lehen H. edo gutx.
% 7,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 37,8
Goi-mailakoak
% 38,1
% 18,5
Batx. / erdi LH
% 38,1
% 23,8
DBH
% 19,0
% 19,9
Lehen H. edo gutx.
% 4,8
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,0 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 8,2.[14] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 56,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 75,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 25 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren % 2,38 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.501 euro-koa zen[16], eta etxegune bakoitzeko 44.623 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.423 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 23.849 euro zen. Errenta gordina 21.364 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 49,4[17]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 23,6), beste diru-sarrerak (% 21,9), langabezia-prestazioak (% 1,1), beste prestazioak (% 4,1).

49%
24%
22%
Soldata · % 49,4Pentsioak · % 23,6Langabezia · % 1,1Beste prestazioak · % 4,1Beste sarrerak · % 21,9
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[18][oh 1]. Udalerrian indizea 29,3 da, probintziakoaren (30,9; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,4 da, probintziakoaren (2,6; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Larraun udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 435 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,3; gainerako % 44,7 inaktibo zeuden (erretiratuak % 58,5, beste inaktiboak % 27,8 eta ikasleak % 13,6).[19] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 5,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 58,1 zen eta emakumezkoena % 51,8; langabezia-tasa, aldiz, % 4,8 eta % 5,4 zen, hurrenez hurren.[19]

Okupatuen kopurua 404 zen 2023ean, 2021eko 396etik gora.[20] Emakumeek okupatuen % 40,6 osatzen dute, eta gizonek % 59,4.

404okupatu, 2023+% 2,0 2021etik
% 40,6emakumeak okupatuen artean
% 55,3jarduera-tasa, 2024
% 5,1langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 52,5
% 26,2
% 12,5
Okupatuak · % 52,5Langabeak · % 2,8Ikasleak · % 6,1Erretiratuak · % 26,2Beste inaktiboak · % 12,5
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Larraun, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak413% 52,5238% 55,3175% 49,0
Langabeak22% 2,812% 2,810% 2,8
Inaktiboak352% 44,7180% 41,9172% 48,2
Guztira787% 100,0430% 100,0357% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 62,1), industria (% 19,6), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 12,9) eta eraikuntza (% 5,2).[20] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 19,1), ondoren nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 12,9) eta merkataritza (% 9,2) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa
% 12,9
% 19,6
% 62,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 12,9Industria · % 19,6Eraikuntza · % 5,2Zerbitzuak · % 62,1
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 19,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 12,9
Merkataritza
% 9,2
Ostalaritza
% 8,7
Hezkuntza
% 8,2
Garraioa eta biltegiratzea
% 6,7
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 5,9
Jarduera profesionalak
% 5,4
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Eraikuntza
% 5,2
Administrazio publikoa
% 4,5
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 4,0
Beste zerbitzu batzuk
% 3,2
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,7
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,2
Etxeetako jarduerak
% 1,0
Informazioa eta komunikazioak
% 1,0
Higiezinen jarduerak
% 0,5
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,5
Erauzketa-industriak
% 0,0
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 57,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 26,7), eta oinarrizko okupazioak % 12,1.[21] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 63,8 eta emakumeen % 48,8).

% 26,7
% 57,7
% 12,1
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 26,7Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 57,7Oinarrizko okupazioak · % 12,1Ez dago jasota · % 3,5
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Larraun, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak108% 26,749% 20,459% 36,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak233% 57,7153% 63,880% 48,8
Oinarrizko okupazioak49% 12,129% 12,120% 12,2
Ez dago jasota14% 3,59% 3,85% 3,0
Guztira404% 100,0240% 100,0164% 100,0

Okupatuen % 74,5 besteren konturako langileak dira, eta % 25,5 norberaren konturakoak.[22]

% 23,0
% 63,6
% 10,9
Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,5Norberaren kontura, langilerik gabe · % 23,0Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 63,6Besteren kontura, aldi baterakoa · % 10,9
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Larraun, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura103% 25,568% 28,335% 21,3
Besteren kontura301% 74,5172% 71,7129% 78,7
Guztira404% 100,0240% 100,0164% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 95,3 estatuan jaio zen, eta % 4,7 atzerrian.[19] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 55,0 okupatuak dira, % 32,5 erretiratuak, % 5,0 bestelako inaktiboak, % 4,8 ikasleak eta % 2,6 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 okupatuak dira, % 36,4 bestelako inaktiboak, % 9,1 langabeak eta % 4,5 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,2 okupatuak dira, % 22,8 erretiratuak, % 18,7 bestelako inaktiboak, % 8,0 ikasleak eta % 3,3 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 53,3 bestelako inaktiboak dira, % 33,3 okupatuak, % 6,7 ikasleak eta % 6,7 langabeak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 55,0
Okupatuak
% 50,0
% 2,6
Langabeak
% 9,1
% 4,8
Ikasleak
% 4,5
% 32,5
Erretiratuak
% 0,0
% 5,0
Beste inakt.
% 36,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 47,2
Okupatuak
% 33,3
% 3,3
Langabeak
% 6,7
% 8,0
Ikasleak
% 6,7
% 22,8
Erretiratuak
% 0,0
% 18,7
Beste inakt.
% 53,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 96,0 estatuan jaio zen, eta % 4,0 atzerrian.[21] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 64,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 21,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,9 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 54,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 36,4 oinarrizko okupazioetakoak eta % 9,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 37,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,9 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 80,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,0 oinarrizko okupazioetakoak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 21,0
Goi eta erdi maila
% 9,1
% 64,2
Langile kualifikatuak
% 54,5
% 10,9
Oinarrizko okup.
% 36,4
% 3,9
Ez dago jasota
% 0,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 37,1
Goi eta erdi maila
% 0,0
% 47,8
Langile kualifikatuak
% 80,0
% 11,9
Oinarrizko okup.
% 20,0
% 3,1
Ez dago jasota
% 0,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[23] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 48,5 zerbitzuetan ari dira, % 27,5 industrian, % 16,6 nekazaritzan eta % 7,4 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 54,5 zerbitzuetan ari dira, % 36,4 nekazaritzan eta % 9,1 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 81,8 zerbitzuetan ari dira, % 9,4 industrian eta % 6,3 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 80,0 zerbitzuetan ari dira, % 20,0 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 16,6
Nekazaritza
% 36,4
% 27,5
Industria
% 0,0
% 7,4
Eraikuntza
% 9,1
% 48,5
Zerbitzuak
% 54,5
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 6,3
Nekazaritza
% 0,0
% 9,4
Industria
% 20,0
% 1,9
Eraikuntza
% 0,0
% 81,8
Zerbitzuak
% 80,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 94 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.766 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[24][oh 2]. Udalerriaren azalera 107,1 km² denez, NAE lurraldearen % 25,8 da[25]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 89,4 larre iraunkorrak (2.471 ha, 93 ustiategitan), % 10,4 lur goldagarria (288 ha, 29 ustiategitan), % 0,2 arbolak (6,1 ha, 7 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (0,71 ha, 32 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,02 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
26%
74%
NAE · 2.766 ha (% 25,8)Gainerako azalera · 7.942 ha (% 74,2)
NAE, lur-erabileraren arabera
10%
89%
Lur goldagarria · 288 ha (% 10,4)Larre iraunkorrak · 2.471 ha (% 89,4)Arbolak · 6,1 ha (% 0,2)Baratzeak · 0,71 ha (< % 0,1)Berotegiak · 0,02 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 4.274 behi, 7.115 ardi eta ahuntz eta 857 txerri zeuden[26][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 587 gidari zeuden erroldatuta: 360 gizon (% 61,3) eta 227 emakume (% 38,7)[27]. Biztanleen % 63,5 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 1.114 ibilgailuk osatzen zuten: 651 turismo, 167 furgoneta, 87 kamioi, 87 motozikleta eta 27 ziklomotor[27]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 705 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,9 urtekoa zen; turismoen % 7,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 20,6k 25 urte baino gehiago[27]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 63,4 diesel zen eta % 34,8 gasolinazko; 13 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,2; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,6k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 44,4k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
26%
26%
44%
0 etiketa · 17 (% 1,6)ECO · 22 (% 2)C etiketa · 277 (% 25,6)B etiketa · 285 (% 26,4)Etiketarik gabe · 479 (% 44,4)
Turismoak, adinaren arabera
14%
19%
39%
21%
< 4 urte · 46 (% 7,1)4–8 urte · 88 (% 13,5)8–15 urte · 126 (% 19,4)15–25 urte · 257 (% 39,5)≥ 25 urte · 134 (% 20,6)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1999an aurkeztu ziren lau zerrendek hiruna zinegotzi atera zituzten. Bozkatuena izan zelako EHko José Antonio Azpirotz hautatu zuten alkate.

2003an EA eta Larraundarrak taldeek berdindu egin zuten zinegotzi kopuruan; lehenak lortu zuen alkatetza Aralarreko botoarekin. Aldiz, 2006an zentsura-mozio batek bigarrenari eman zion, Pedro Manuel Barberiari hain zuzen.

2007an bi zinegotzi baino izan ez bazituen ere, Eusko Abertzale Ekintzako Jose Maria Astitz Iriartek erdietsi zuen alkatetza. Udaleko bederatzi zinegotzietatik bi lortu zituen, eta beste botorik behar izan zuen alkatetza eskuratzeko. Baliogabeko botoak zortzi izan ziren (emandako guztien % 1,15) eta boto zuriak hamazortzi (% 2,62). Abstentzioa % 29,73koa izan zen.

Larraungo Udala 2007
AlderdiaBotoakZinegotziak
Larraundarrak2253
Larraungo Elkartea1863
Eusko Abertzale Ekintza (EAE)1722
Aralar861

2011n hiru zerrenda aurkeztu ziren baina espainiar estatuko fiskaltzak Larraun Bat izenekoa inpugnatu zuen[28]. Larraungo Elkarteak 4 zinegotzi eta alkatetza (Francisco Javier Legarra) lortu zituen eta Barberia alkate ohiaren Larraun Baik 3.

Larraungo Udala 2011
AlderdiaBotoakZinegotziak
Larraungo Elkartea3174
Larraun Bai2663
Larraun BatInpugnatua0

Udaletxea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • HELBIDEA: San Frantzisko kalea, 35. Mugiro.

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
1995-1999Pedro Manuel Barberia EtxarriLarraundarrak
1999-2003José Antonio AzpirotzEH
2003-2006Maite Astitz EguzkitzaEA
2006-2007Pedro Manuel Barberia EtxarriLarraundarrak
2007-2011Jose Maria Astitz IriarteEAE
2011-2015Francisco Javier Legarra ArraztioLarraungo Elkartea
2015-José Javier Barberena EtxarriLarraundarrak

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Larraunen[29] berezko hizkera[30] hitz egiten da, sortaldeko gipuzkeraren aldaera.

Azpiegiturak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garraioak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Muguiroarra autobus konpainiak Larraungo hainbat kontzeju Iruñearekin batzen ditu. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:

Leizaran Mariezcurrena autobus konpainiaren Doneztebe eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:

Hedabideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Larraundar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
  4. ↑ Nafarroako Meteorologi Agentziaren webgunea.
  5. ↑ Nafarroako Meteorologi Agentziaren webgunea.
  6. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  7. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  8. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
  9. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  13. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
  17. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
  18. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  19. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  20. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  21. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  22. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  23. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  24. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  25. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1648037.
  26. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  27. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  28. ↑ Bilduren zerrendez gain, 18 hautesle elkarte inpugnatu ditu Fiskaltzak[Betiko hautsitako esteka], Berria.
  29. ↑ «Larraun - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-15).
  30. ↑ «Larraungoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-15).

Bibliografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Larraun&oldid=11783583"(e)tik eskuratuta