Berbintzana

Wikipedia, Entziklopedia askea
Berbintzana
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Berbinzana.2.Navarra.Spain.JPG
Herriko enparantza eta Andre Maria eliza
Berbintzana bandera
Bandera

Berbintzana armarria
Armarria


Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
MerindadeaEscudo de Olite.svg Erriberri
EskualdeaIzarbeibar-Novenera
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
BarrutiaTafalla
Izen ofizialaBandera de Berbinzana.svg Berbinzana
Alkatea
(2019-2023)
Asier Diaz Asenjo
(Berbintzanaren alde)
Posta kodea31252
INE kodea31053
Herritarraberbintzandar
Geografia
Koordenatuak42°31′06″N 1°50′12″W / 42.51836903°N 1.83668849°W / 42.51836903; -1.8366884942°31′06″N 1°50′12″W / 42.51836903°N 1.83668849°W / 42.51836903; -1.83668849
Azalera12,98 km²
Garaiera304-399 metro
Distantzia43,0 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria677 (2021: Green Arrow Up.svg 11)
alt_left 323 (%47.7)332 (%49) alt_right
Dentsitatea52,16 biztanle/km²
Zahartzea[1]% 24,58
Ugalkortasuna[1]‰ 52,24
Ekonomia
Jarduera[1]% 72,41 (2011)
Desberdintasuna[1]% 0 (2011)
Langabezia[1]% 11,5 (2013)
Euskara
Eremuaeremu ez-euskalduna
Euskaldunak[1][2]% 3,60 (2018: Green Arrow Up.svg %1,78)
Datu gehigarriak
Sorrera1647 (independentzia)
Webguneawww.berbinzana.info

Berbintzana[3][a] Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Erriberriko merindadean eta Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 43,0 kilometrora. Altuera 304 eta 399 metro artekoa da, eta 12,98 km²-ko azalera hartzen du. 2021 urtean 677 biztanle zituen.

Argako Erriberan dago, Larraga eta Miranda artean, Arga ibaiaren ertzean. Bere udalerrian Burdin Aroko herrixka dago, Ereta izenez ezagutzen dena. Andre Maria bere eliza, XIII. mendeko gotikoa, eskualdeko zaharrenetakoa da. Udalerriak aerodromo bat ere badu. Novenerako hiribildua izan zen.

Bertako biztanleak berbintzandarrak dira.

Izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berbintzana toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[4]

  • Berbinçana (1248)
  • Bervinçana (1268)
  • Berbinçana (1280)
  • Beruinçana (1330)
  • Berbinçana (1366)
  • Birbincana (1587)
  • Bervinzana (1802)
  • Berbinzana (1945)
  • Berbintzana (1979)
  • Berbintzana (1999)

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mikel Belaskoren ustez, ziurrenik "Berbinz izeneko pertsona baten jabetzakoa" da. Berbinz + -ana eraikuntzak osatzen du. Lehenengo elementua identifikatu gabeko pertsona-izena da, eta bigarrena, propietatea adierazten duen erromantze-atzizkia. Julio Caro Barojak herriaren izena Vervetinus edo Vervinius latindar izenekin lotu zuen. Luis Mari Mujikak, berriz, jatorrizko Verventíana bat proposatzen du, Verventius pertsona-izenetik datorrena.

Euskaraz, /z/ eta /s/ soinu frikatiboak (gaztelaniaz "z" edo "c" eta "s" hizkiekin adierazten dira) afrikarretan bihurtzeko Nafarroako euskaldunen ohiko erabilera, euskaraz "tz" eta "ts" irudikatuak hurrenez hurren, aurretik kontsonanteak daudenean l, n edo r betetzen da, eta hurbileko beste toponimo batzuetan ere ikus daiteke, hala nola Faltzes (Falces/Faltzes) edo Martzilla (Marcilla/Martzilla) kasuan.

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Armarria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berbintzanako armarriak honako blasoi hau du:[5]

« Hondo urdin batez eta aurrean urrezko Andre Mariaren irudi bat osatuta dago, urrezko tenplete baten azpian. »

Armarri hori Nafarroako Foru Aldundiak eman zion, herriak bere armarriekin bandera berri bat egitea erabaki zuenean, Andre Maria Erreginaren koroatzera joateko. Nafarroako Jauregiko beirateetan daude.

Bandera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berbintzanako banderak Berbintzanako armarri dauka hondo gorri baten gainean.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berbintzana Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Argako Erribera eremu naturalean eta Novenera eremu historikoan.

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herria, Nafarroa Garaiko mendebaldean kokatzen da, NA-132 errepidean Tafalla-Lizarra norabidean.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klimaren ezaugarriak mediterraneo kontinentalarenak dira. Aldaketa termikoa handia da, prezipitazioak urriak eta irregularrak dira urte osoan, eta iparreko ziertzo haizea da haizerik ohikoena. Urteko batez besteko tenperatura 13 eta 14 gradu artekoa da; eta prezipitazioak, 450 eta 500 mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 55-65 inguru izaten dira.

Jatorrizko landaredia arteek osatzen zuten arren, gizakiaren eragina dela eta, ia erabat galdu dira gaur egun. Herrigunearen inguruan, gizakiak eraldaturiko laborantza lurrak baino ez daude gaur egun. Inguruko landaredia mediterraneo motakoa da, eta arteek osatzen dute nagusiki. Arteen azalera oso txikia da, ekintza antropogenikoa dela eta.

Estazio meteorologikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berbintzanan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Miranda Arga pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 345 metrora, Nafarroako Gobernuak 1982n jarritako estazio meteorologikoa dago.[6]


  Gnome-weather-few-clouds.svg   Datu klimatikoak (Miranda Arga, 1982-2020)   WPTC Meteo task force.svg  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 19.0 25.0 27.0 30.0 36.0 42.0 43.5 42.0 38.0 31.0 25.5 19.0 43.5
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 9.5 11.7 15.2 17.5 22.0 27.0 30.1 29.8 25.6 20.0 13.4 9.9 19.3
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.6 7.0 9.8 12.0 15.9 20.4 23.2 23.1 19.4 14.8 9.4 6.1 13.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 1.7 2.2 4.3 6.4 9.8 13.8 16.3 16.3 13.2 9.6 5.3 2.4 8.5
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -7.0 -8.0 -8.0 -4.0 0.0 4.0 8.0 8.0 4.0 -1.0 -7.0 -11.0 -11.0
Batez besteko prezipitazioa (mm) 34.8 29.4 40.1 46.9 48.2 39.6 23.7 20.2 37.0 42.4 49.1 33.1 444.4
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) 49.0 33.0 48.0 37.0 55.0 80.0 65.0 150.0 78.0 56.0 52.0 32.0 150.0
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 8.0 6.3 6.9 8.5 7.9 5.3 3.9 3.7 4.9 7.4 8.1 6.9 77.8
Elur egunak (≥ 1 mm) 0.6 0.6 0.3 0.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.2 0.5 2.2
Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[7]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eretako aztarnategia, Berbintzanako herrigunean dago, Arga ibaiaren ondoan. Burdinaroan zehar garaturiko herrixka izan zen, K. a. lehen milurtearen inguruan, eta herriaren erromatartze garaian amaitu zen. Aurkitutako inguruko herrixketan ez bezala, Eretakoak, herrixka eredu desberdina jarraituz eraiki zen. Gune lauean eraikitako herrixka da, gotorlekuak normalean eraikitzen ziren toki malkartsuetatik edo muinoen gainetatik urruti beraz.

Herriak harresia eta dorreak zituen inguruan, kanpoko erasoetatik babesteko. Dorre eta harresi hauek kristo aurreko VII. mendekoak dira, eta gaur egun edonork bisitatzeko moduan jarri ditu Berbintzanako Udalak. Aztarnez gain, Eretako alde batean, harresiaren, dorre baten eta garaiko etxebizitza bat berreraiki dira, herritarrek Eretako herrixkako biztanleak nola bizi ziren erakusteko.

Erdi Aroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dirudienez, herri hori ez zen existitzen Gartzia IV.a Santxitz 1052. urtean, Estefania erregina andrearekin limosna eman zionean, bere arimengatik, eta bere gurasoenak, Naiarako Andre Maria monasterioari, Berbintzanako Andre Maria izeneko beste monasterio bati, Larragako terminoetan, bertako biztanleek eta monasterioak, dioenez, binana-eskubide komuna zutela, Berbintzanarik aipatu gabe. Jatorrizko herrigunea monasteriotik aurrera hazi zen, XV. mendearen amaieran oraindik ere herri hori Larragako etxaldea gisa hartzen baitzen.

1220an jada Berbintzanaz hitz egiten da, Naiarako Andre Maria monasterioko herri gisa, zeinak 20 urterako eman baitzion Antso VII.a Nafarroakoa erregeari, bere eskubide guztiekin, 400 kahitze ogitan. 1225ean, errege horrek Naiarako Andre Mariari itzuli zion herria, arima gordetzeagatik itzultzen ziola esanez. Baina ekitaldi berean, priorrak eta Andre Maria komentuak herri hori utzi zioten erregeari, bere bizitzan zehar, urtean hamar meaila mezmudino ordainduz monasterioari, errolda tituluarekin.[8]

1274an oraindik ere bazen Berbintzanan monasterioa, Naiarako Andre Mariakoaren menpekoa; izan ere, honen priorra Henrike I.a Nafarroakoa erregeari kexatu zitzaion, Berbintzanakoari bere pribilegioak hausten zitzaizkiola esanez, eman behar ez zituen gauzak eskatuz. Haren bertuteari esker aztertu zuen erregeak negozioa, eta adierazi zuen monasterioari zegokiola Berbintzanako bildots, txerri, oilasko, ansaroi eta beste edozein aziendaren hazkuntzaren bederatzigarrena. Giza hilketak eta kalonjeak erregearen erdia eta monasterioaren beste erdia zirela ere ezarri zuen, eta inork ez zezala Arga ibaian arrantzatu, printzearen borondaterik gabe, monasterio osoan, erregearentzat 50 sos santxete eta monasterioarentzat beste 50 sosen zigorraren pean, eta Berbintzanako alkatea, erregeak izendatua, betierekoa izan zedila, printzeak aukeratutako herri bereko hiru gizonez.

1280an, bizilagunek 100 kahitze gari eta beste hainbeste garagar eta olo zor zituzten petxa gisa, eta 50 kahitze eta 2 gari-lapurreta eta 93 garagar eta olo-kahize, bederatzigarren aldiagatik. Herri honen errentak erregeak 1307an Oier Maulekoari eman zizkion Mauleko gazteluaren truke. 1354an, Joan Maulekoak, Arradako jaunak, Berbintzanan zuen errenta saldu zion erregeari 250 kahiz garirekin.

1414an, Berbintzanako hiribildua Piarres Azkoiengoa zen, eta honek erregeari eman zion, Andosillakoaren ordez. Mosen Piarres, berriz, Berbintzanako errota, jauregiak eta lursailak gorde zituen. (Azkoiengoak Berbintzanako hiribildua erosi zuen 1404an, Joan Jordan Listekoa, Launarreko jauna). 1416an, Karlos III.a Nafarroakoa erregeak, hilkorren ondorioz (izurritea) Berbintzana erabat hustu zela eta leku egokian zegoela kontuan hartuta, erregea askotan joaten zen hara, ehizara zein beste era batzuetara, eta, birpopulatzen laguntzeari barrez, bertako biztanleei petxa arrunt osoa barkatu ziela 85 urtez, esaten zuen petxa hau 50 urteko eperra baino gutxiagokoa zela, eta, era berean, beita hura 50ekoa zela.[8]

1457an, Karlos Bianako printzeak Berbintzanako herria eman zion Maria Armendaritzeri, bere bizitzan, jurisdikzio baxu eta ertainarekin eta printze berak herri horretan zuen jauregiarekin eta etxearekin. 1495ean Berbintzana Larragako etxalde bat bezala kontsideratzen zen, zeinaren batasunean bere petxak Leringo kondeari ordaintzen zizkion.

1507an, Joanes III.a Nafarroakoak Bianako printzeak emandako eskerrak berretsi zizkien herritarrei, urteko zortzi eguneko azoka eta asteko azoka bat ospatzeko baimena emanez. Armarria eta eserlekua ere erakutsi zizkion Nafarroako Gorteetan. 1508ko uztailaren 28an Berbintzanako diputatu bat Tafallan ospatzen ari ziren Gorteetara joan zen Mendigorriaren ondoko lekua hartuz.

Aro Modernoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroako konkista ondoren, Berbintzanak zenbait zailtasun izan zituen bere erregealdiko hiribildu izaera ziurtatzeko, 1416an eratu zen bezala, eta 1507an Joanes III.a Nafarroakoak eman zizkion pribilegioei eusteko. Alde batetik, Leringo kondeak hiribilduaren gaineko eskubideak izan nahi izan zituen, eta auzi bat egon zen, Berbintzanaren alde huts egin zuena 1547an. Erresumako fiskala eta ondarezkoa Berbintzanak 1507an emandako pribilegioak izatearen aurka agertu zirenez, epaiketa batzuk egin ziren. Baina kasu honetan ere gutxienez hiru epai egon ziren elkarren segidan, azkenak 1579 eta 1580koak, bere alde.[9]

Aro Garaikidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1800. urtean jurisdikzio zibila alkate batek eta kriminala Iruñeko Errege Gorteak gauzatzen zuten, elizakoa Naiarako monasterioko abadearena zen bitartean, Berbintzanako elizako abade titulua aldi berean zuena eta berarentzat bikario bat eta bi onuradun izendatzen zituena.

1855eko maiatzaren 1eko desamortizazio legea betez, 1862an labe bat, pattar fabrika bat eta errementeria bat saldu ziren enparantzan.

1920ko hamarkadan irin-errota bat eta zentral elektriko bat zituen.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2021 urteko erroldaren arabera 677 biztanle zituen Berbintzanak.[10]

1842 1857 1860 1877 1887 1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2011 2021
494 672 686 741 805 757 786 914 1012 1119 1114 1161 1038 884 764 736 732 720 677

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berbintzanako iharduera ekonomiko nagusia nekazaritza da. Zerealen landaketaz gain, mahastiek garrantzi handia dute, eta herrian upategi kooperatiba bat dago.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berbintzanako udaletxea herrigunean dago. Udalbatza udalerriko alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Angel Diaz Asenjo da, Berbintzanaren aldeko hautagai gisa aurkeztu zena.

Hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alderdia Legealdiko eserlekuak, hasiera-urtearen arabera
1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019
Berbintzanaren alde - - - - - - - - - - 5
Navarra Suma - - - - - - - - - - 2
Nafar Herriaren Batasuna - - - 3 4 4 4 3 4 7 -
Nafarroako Alderdi Sozialista 3 - - 1 1 3 3 4 3 - -
Ezkerren Herri Batasuna - 4 7 3 2 - - - - - -
Berbintzanako Independenteak 4 3 - - - - - - - - -
Ezkerren Nafar Batasuna 0 - - - - - - - - - -

Foru hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:

2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
Alderdia Bozak
guztira % +/-
 Navarra Suma 140 35,35 -
 Nafarroako Alderdi Sozialista 103 26,01 54
 Euskal Herria Bildu 60 15,15 10
 Geroa Bai 56 14,14 3
 Izquierda-Ezkerra 13 3,28 11
 Ahal Dugu 12 3,03 37
 Nafarroako Ordezkaritza Kanabikoa 2 0,51 3
 Libertate Nafarra 1 0,25 1
 Solidaritate eta Autogestio Internazionalista 1 0,25 1
2015eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
Alderdia Bozak
guztira % +/-
 Nafar Herriaren Batasuna 132 34,38 ?
 Geroa Bai 53 13,80 ?
 Euskal Herria Bildu 50 13,02 ?
 Nafarroako Alderdi Sozialista 49 12,76 ?
 Ahal Dugu 49 12,76 ?
 Nafarroako Alderdi Popularra 18 4,69 ?
 Herritarrak - Herritarron Alderdia 12 3,13 ?
 Nafarroako Ordezkaritza Kanabikoa 5 1,30 ?
 Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia 4 1,04 ?
 Equo 3 0,78 ?
 Izquierda-Ezkerra 2 0,52 ?

Udala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.

  • HELBIDEA: Foruen Plaza, 1

Egungo banaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berbintzanako Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Angel Diaz Asenjo da, Arga zerrendakoa. Zinegotziak 6 daude:[8]

  • Edurne Chocarro de Luis (Berbintzanaren alde)
  • Asier Diez Asenjo (Berbintzanaren alde)
  • Aitor Lucea Chocarro (Berbintzanaren alde)
  • Jose Antonio Asenjo Chocarro (Berbintzanaren alde)
  • Jose Hilario Chocarro Martin (Navarra Suma)
  • Ildefonso Chocarro Iracheta (Navarra Suma)

Batzordeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berbintzanako Udalan 5 batzorde ditu. Horietako bakoitzaren buruan hautetsi bat dago:[8]

  • Ekonomia eta Ogasuna (Ange Diaz Asenjo)
  • Gizarte Gaiak, Berdintasuna eta Hezkuntza (Edurne Chocarro de Luis)
  • Hirigintza eta Segurtasuna (Jose Antonio Asenjo Chocarro)
  • Nekazaritza, Abezaintza eta Mendiak. Ingurumena (Aitori Lucea Chocarro)
  • Jaiak eta Kultura (Asier Diaz Asenjo)

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1979tik, Berbintzanak 7 alkate izan ditu:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[11]
? 1979 1983 Berbintzanako Independenteak
? 1983 1995 Ezkerren Herri Batasuna
? 1995 2007 Nafar Herriaren Batasuna
Pascual Garcia Bueno 2007 2011 Nafarroako Alderdi Sozialista
Francisco Javier Terres Ibaez 2011 2015 Nafar Herriaren Batasuna
Jose Hilario Chocarro Martin 2015 2019 Nafar Herriaren Batasuna
Asier Diaz Asenjo 2019 jardunean Berbintzanaren alde

Garraioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroako Hiriarteko Garraioa sareko 327 linea zerbitzua ematen dio udalerri honi. Herriak bi autobus geldialdi ditu zeharkarrikan: bat Tafallarantz eta bertze bat Mirandarantz.

NBUS logoa.svg Nafarroako Hiriarteko Garraioa
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
327 Tafalla LarragaBerbintzana Miranda Arga

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berbintzanan hainbat elkarte eta sozietate daude. "Sociedad Recreativa San Isidro" delakoak esaterako, seiehun bazkidetik gora dauka, eta herriko asialdirako bi lokalen jabe da "La Taberna" eta "El Centro". Horrez gain, "Sociedad La Unión" izeneko elkarteak herriko gazteentzat jarduerak antolatzen ditu, besteak beste, herriko jaien antolamenduan aritzen da. Aipatu elkarte horietaz gain, emakumeen elkartea, herriko gurasoena, eta Berbintzanako nagusien elkarteak daude.

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Berbintzana ez-euskal-eremuan sailkatu zen.[12]

Koldo Zuazok, 2010ean, Berbintzana ez-euskal-eremuan sailkatu zen.[13]

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Berbintzana eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren % 1,80k zekien euskaraz, 2010ean % 1,82 eta 2018n % 3,60k.

Kirola[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko futbol taldea Injerto K. E. da, eskualde-mailako 2. multzoan aritzen dena.

Jaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berbintzanako zubia
Berbintzanako zubia

Berbintzandar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. /beɾbint͡s̻ána/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza hirugarren silaban

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. Nafarroako Gobernua. (2018). Nafarroako Datu Soziolinguistikoak. Euskarabidea, 50-55 or..
  3. Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
  4. «Berbintzana - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).
  5. Otazu Ripa, Jesús Lorenzo. (D.L. 1990). Heraldica municipal, merindad de Olite. Diputación Foral de Navarra, Dirección de Turismo, Bibliotecas y Cultura Popular ISBN 84-235-0276-7. PMC 911388951. (Noiz kontsultatua: 2021-08-31).
  6. Meteo Navarra. «Estazioko datuak - Miranda» meteoeu.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-09-01).
  7. Mirandako estazioko balio klimatologikoak. Nafarroako Gobernua (Noiz kontsultatua: 2020-08-24).
  8. a b c d Nafarroako Entziklopedia Handia | BERBINTZANA. (Noiz kontsultatua: 2022-07-21). Aipuaren errorea: Invalid <ref> tag; name ":0" defined multiple times with different content
  9. (Gaztelaniaz) «BERBINTZANA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-21).
  10. «Berbintzana» www.ine.es (Espainiako Estatistika Institutua) (Noiz kontsultatua: 2021-08-31).
  11. (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).
  12. Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
  13. Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]