Allin

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Allin
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Allín - Ayuntamiento 01.jpg
Allingo Udaletxea

Allingo bandera

Allingo armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Lizarrako merindadea
Eskualdea Lizarrerria
Izen ofiziala Bandera de Allin.svg Allín
Alkatea María Ascensión Garritz Erripa (CIVA, indep.)
Posta kodea 31010
INE kodea 31011
Herritarra allindar
Kokapena
Koordenatuak 42° 42′ 32″ N, 2° 04′ 32″ W / 42.708888888889°N,2.0755555555556°W / 42.708888888889; -2.0755555555556Koordenatuak: 42° 42′ 32″ N, 2° 04′ 32″ W / 42.708888888889°N,2.0755555555556°W / 42.708888888889; -2.0755555555556
Allin hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Allin
Allin
Allin (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 43 km2
Garaiera 455 metro
Distantzia 50 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 840 biztanle
% 53,66 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 46,34
Dentsitatea 19,53 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 8,55
Zahartze tasa[1] % 28,09
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 42,17
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 76,85 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 13,09 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 8,1 (2010)
Euskararen erabilera % 0,4 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.allin.es


Allin[2] Nafarroako mendebaldean dagoen udalerria da, Lizarrerrikoa. 840 biztanle zituen 2014. urtean.

Ega eta Urederra ibaien ertzetan kokatuta dago, Lokizko mendilerroaren azpian eta Ameskoak ondoan dituelarik.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Allin Lizarrako merindadearen iparraldean dago, Nafarroako hiriburutik 50 kilometrora. Herrira heltzeko NA-718 errepidea hartu eta Amillaotik gertu dagoen NA-7138 errepidea jarraituz ailegatzen da herrira. Allinek bi kale nagusi ditu: Ironda kalea, eta Zarratonda kalea.

Iparraldean Ameskoabarrenekin ditu mugak; hegoaldean Aiegi eta Iguzkitzarekin; ekialdean Abartzuza, Deierri eta Lizarrarekin; eta mendebaldean, Metautenekin.

Lokiz mendilerroa mendebaldean eta Urbasa iparraldean ditu muga naturalak. Halaber, Urederra ibaiak udalerri hau zeharkatzen du.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haranaren gehiengoak klima azpimeditarraniarraren ezaugarri tipikoak ditu eta prezipitazioak eta tenperatura aldakorrak dira altueraren arabera. Urteko batez besteko prezipitazioak 600 eta 1.200mm bitartekoak eta batez besteko tenperatura 11 gradu ingurukoa izaten da. Urteroko egun eurituska 80 dira haranean, eta 120 gune menditsuenetan.

Ekialdeko eta mendebaldeko mendien gainetan, klima atlantiarraren berezko landaredia ikus daitekeen arren, zuhaitz eta landare gehienak klima mediterraniarrekoak dira. Udalak eginiko sailkapenaren arabera, 1.041 hektarea amezti, 354 hektarea arte eta 147 hektarea pago daude.

Estazio meteorologikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Allingo Amillao kontzejuan, itsasoaren mailatik 498 metrora, Nafarroako gobernuak 1981ean jarritako estazio meteorologikoa dago.[3]

Kontzejuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondoko kontzejuek osatzen dute Allin udalerria: Amillao, Aramendia, Arbeitza, Artabia, Etxabarri, Eultz, Galdio, Larrion (herriburua), Muneta eta Zubielki.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Allingo biztanleria

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 46 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %5,64a (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Allingo alkatea CIVA (Coalición Independiente Valle de Allín) herri ekimeneko María Ascensión Garritz Erripa da 2007ko udal hauteskundeez geroztik. Udaletxeko zazpi zinegotziak lortu zituen. Baliogabeko botoak 31 izan ziren (emandako guztien %8,76) eta boto zuriak 46 (botoen %13,00). Abstentzioa %50,70ekoa izan zen.

Allingo Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Coalición Independiente Valle de Allín 281 7

2011n bi izan ziren aurkeztutako zerrendak; CIVAk 5 hautetsi eta alkatetza (Garritzen esku berriro ere) erdietsi zituen; IDAk (Independientes de Allín), ordea, 2.

Allingo Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
CIVA 273 5
IDA 142 2
Allinko udal hauteskundeak
Alderdi politikoa 2015[4] 2011[5] 2007[6] 2003[7] 1999[8] 1995[9] 1991[10] 1987[11] 1983[12] 1979[13]
Allin Harana Independente Koalizio %59,31 4 %63,19 5 %87,00 7 %55,22 4 %51,67 4 - - - - - - - - - -
Allin Bizirik Independenteak %37,23 3 %32,87 2 - - - - - - - - - - - - - - - -
Allinko Independente Batasun - - - - - - %41,75 3 - - - - - - %50,34 4 - - - -
Larraiza Elkarte - - - - - - - - %46,55 3 - - - - - - - - - -
Allin Elkarte Independente - - - - - - - - - - %88,35 7 %46,06 3 %46,53 3 - - - -
Allin Batasuna - - - - - - - - - - - - %52,98 4 - - - - - -
Independenteak 2 - - - - - - - - - - - - - - - - - - %60,6 4
Independenteak 1 - - - - - - - - - - - - - - - - - - %39,4 3

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007-2011 María Ascensión Garritz Erripa CIVA
2011- María Ascensión Garritz Erripa CIVA

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • HELBIDEA: Jasokunde kalea, 1 (Larrion kontzejua)

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara ibarreko hizkuntza arrunta izan zen XIX. mende arte. Izan ere, toponimiak zein Zufiatik heldu zaigun 1522ko ezkontz promesako formula batek hala egiaztatzen dute. 1806an, Amillaoko euskara itxitzat jo ohi zen. Hala ere, XVII. mendetik Arbeitzara joaten ziren erromesek, haietako asko erdaldunak izanda, euskararen galera bizkortu zuen.

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Allin eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %8,04k zekien euskaraz hitz egiten. 2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.

Herritzar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Allin Aldatu lotura Wikidatan