Jaurrieta

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jaurrieta
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Jaurrieta Ikuspegi orokorra.jpg
Jaurrietako bandera
Bandera

Jaurrietako armarria
Armarria


Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
MerindadeaZangozako merindadea
EskualdeaZaraitzu
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
Izen ofizialaZaraitzu armarria.svg Jaurrieta
AlkateaJosé Ángel Cambra Burgaleta (IJ, indep.)
Posta kodea31691
INE kodea31134
Herritarrajaurrietar (Zar. eaurtar)
Geografia
Azalera30,59 km²
Garaiera913 metro
Distantzia72 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria186 (2020: Red Arrow Down.svg −3)
Dentsitatea6,8 biztanle/km²
Zahartzea[1]% 20,74
Ugalkortasuna[1]‰ 34,48
Ekonomia
Jarduera[1]% 70,83 (2011)
Desberdintasuna[1]% 0 (2011)
Langabezia[1]% 4,52 (2013)
Euskara
Euskaldunak% 8 (2010)
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.jaurrieta.es

Jaurrieta[2] ([jaurieta] ofizialki; Zaraitzueraz Eaurta [e.auɾta]) Nafarroa Garaiko ipar-ekialdeko udalerri bat da, Zaraitzu ibarraren ipar-mendebaldekoa, hiriburu Iruñetik 72 kilometrora ekialderantz dagoena. 208 biztanle zituen 2014. urteko erroldaren arabera.

Eska-Zaraitzu Hondakin Solidoen Mankomunitatea, zaborra biltzeaz arduratzen da Jaurrietan eta eskualdeko beste hainbat herritan.

Izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1979ko Euskaltzaindiaren Euskal Herriko Udalen Izendegiak bertako euskarazko forma, Eaurta, eman zuen herriaren izentzat, baina 1990eko Nafarroako Herri Izendegiak (Euskaltzaindiak argitaratua eta Jose Maria Jimeno Juriok koordinatua) izen hura baztertu eta bi forma proposatu zituen herriarentzat, Eiaurrieta eta Ihaurrieta. Aldaera horiek 11. eta 13. mendeez geroztik ageri ez denez gero, zaharkitutzat jo dira eta ordutik erabili ohi den Jaurrieta onetsi da, idatziz gaztelaniazko forma bera[3].

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaurrietatik Ezkarozera doan errepidea.

Jaurrieta Zangozako merindadearen ipar-ekialdean dago, NA-140 errepideak zeharkatuta. Herrira heltzeko errepideak honako hauek dira: NA-178 Irunberri eta Nabaskoze bitartean, NA-135 Zubiri eta Erroibar bitartean eta NA-172 Agoitzera bitartean.

Udalerri mugakideak honako hauek ditu: Iparraldean Otsagabia, hegoaldean Urraulgoiti, ekialdean Ezkaroze, Orontze, Espartza eta Sartze eta mendebaldean Abaurregaina Aezkoa.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaurrietak klima atlantiko eta mediterraneoaren ezaugarriak dauzka, zenbat eta iparralderago edo hegoalderago egin tenperatura eta prezipitazioak gehiago aldatzen dira. Urteko batez besteko tenperaturak 6 eta 10 gradu bitartekoak dira, eta prezipitazioak 1.400 eta 1.800mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 130 inguru izaten dira.

Landarediari dagokionez, hegoaldean basapinuak daude, eta zenbat eta iparralderago egin, altueraz igotzen hastean, pagadiak gehiago nagusitzen dira, Erremendia eta Abodiko mendizerraren lehen maldetan. Pagoez gain, Aezkoako udalerri gehienetan, haritz ugari daude. Birlandaturiko pinuek 24,6 hektarea hartzen dituzte, Austriatik eta Japoniatik ekarritako espezieak dira, oro har.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaurrieta 1846. urtean banatu zen Zaraitzuko haranetik. 1880an sute batek herria ia osorik erre zuen, gehienbat etxeetako teilatuak egurrez eginak zirelako. Ordutik aurrera, eraikin gehienetan teila lauak jarri zituzten.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaurrietako biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko etorkin bakarra bizi zen herrian, biztanleriaren %0,45 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).

Hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an bi zerrenda aurkeztu ziren; Agrupación de Electores Independiente de Jaurrieta (AEIJ) delakoak 4 zinegotzi lortu zituen. Haietako bat, Javier Matias Zelai Rodrigo, Jaurrietako alkate kargurako aukeratu zuten; bosgarren zinegotzia Erremendiako Zaraitzuarrak taldearentzat izan zen[4].

2011n ere bi zerrenda egon ziren lehian; Independientes de Jaurrieta (IJ) taldeko José Ángel Cambra Burgaleta -AEIJko zinegotzia zena- alkate hautatu zuten. Hauek izan ziren emaitzak:

Jaurrietako Udala 2011
Alderdia Botoak Zinegotziak
IJ 64 3
Erremendiako Zaraitzuarrak 52 2

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Plaza nagusian dago, elizaren ondoan. Eraikina XX. mendearen hasieran altxatu bazen ere, hainbat aldaketa izan ditu mendean zehar. Azken zaharberritze-handitzea 1979an egin zen. Egitura bi zatitan banatzen da, eta bigarren solairuan, eskola eta anbulatorioa daude. Harrizko oinarri zabala dauka, eta kanpoaldeko hormak margoturik daude.

  • Helbidea: Herriko Plaza, 3

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007-2011 Javier Matías Zelai Rodrigo AEIJ
2011- José Ángel Cambra Burgaleta IJ

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Autobuses Artieda autobus konpainiak Jaurrieta Iruñearekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Axuri Dantza, Iruñean 2011n egindako ikuskizun batean.

Jaurrietako herriko jaiak abuztuaren 15etik abuztuaren 19ra ospatzen dira. Bestalde, maiatzaren 3an eta abuztuaren 15ean Andre Maria Zuriaren erromeriak antolatzen dira.

Jaurrietako ondare inmaterialaren parte inportante bat Axuri Beltza dantza da. 20. mendean galdu egin zen, baina berreskuratu egin zuten Jose Antonio Urbeltzek eta Marian Arregik 1960ko hamarkadan, eta Donostiako ikuskizun batean estreinatu zen 1969an. Hala ere, ez zen Jaurrietako plazan berragertu 1987an arte[5].

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaurrietako ondare erlijioso eta artistikoak 1880ko sute handiaren eragina izan zuen eta horrela, antzinako eraikinak urriak dira gaur egun.

San Salvador parrokian, erretaula nagusia eta Andre Maria Zuriaren Erdi Aroko irudia nabarmentzen dira. Irudi hori, izen bereko baseliza batean egon zen jatorriz, eta herritik hurbil dagoen mendi batean dago kokaturik gaur egun. Elizaren barruan, gurutze gotiko bat eta egurrezko hainbat irudi daude.

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa



Zaraitzu
Maps of municipalities of Navarra Zaraitzu.JPG
Espartza | Ezkaroze | Galoze: Galoze (kontzejua)ItzalleIzizeUskartze | Gorza: Gorza (kontzejua)ErripaldaIgari
Itzaltzu | Jaurrieta | Orontze | Otsagabia | Sartze: Sartze (kontzejua)Ibiltzieta