Ollaran

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Ollaran
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Ollaran, Euskal Herria.JPG
Ollarango ikuspegi orokorra Goñi herrirako bidean dagoen Artetako mendatetik. Arteta, Ollo, Ultzurrun eta Iltzarbe herriak ikus daitezkelarik.

Ollarango armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Iruñeko merindadea
Eskualdea Iruñerria
Izen ofiziala Escudo de Atez.svg Ollo
Alkatea David Campion
(Auzolan)
Posta kodea 31172
INE kodea 31194
Herritarra ollarandar, olloibartar[1]
Kokapena
Koordenatuak 42° 52′ 00″ N, 1° 51′ 00″ W / 42.866666666667°N,1.85°W / 42.866666666667; -1.85Koordenatuak: 42° 52′ 00″ N, 1° 51′ 00″ W / 42.866666666667°N,1.85°W / 42.866666666667; -1.85
Ollaran hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Ollaran
Ollaran
Ollaran (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 37,8 km2
Garaiera 504 metro
Distantzia 22 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 407 biztanle
% 53,06 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 46,94
Dentsitatea 10,77 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[2]
Green Arrow Up.svg% 29,9
Zahartze tasa[2] % 16,13
Ugalkortasun tasa[2] ‰ 22,73
Ekonomia
Jarduera tasa[2] % 82 (2011)
Genero desoreka[2] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[2] % 9 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 16,23 (2010)
Euskararen erabilera %  1,6 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera XIII. mendea baino lehen. urtea
Webgunea http://www.ollo.es/eu/

Ollaran edo Olloibar[3] (ofizialki, Valle de Ollo/Ollaran) Nafarroako udalerria da, Iruñeko merinerrian eta Iruñerri eskualdean kokatua. Ondoko herri hauek osatzen dute: Anotz, Arteta, Egillor-Beasoain, Iltzarbe, Ollo, Oskia, Saldise, Senosiain eta Ultzurrun herriek, alegia.

407 biztanle zituen 2014. urtean.

Iruñerriko Mankomunitatea zaborra bildu, ura hornitu eta bestelako zerbitzuak eskaintzeaz arduratzen da, Iruñean inguruko gune metropolitarreko beste hainbat herritan bezala.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Olloko goitiko ikuspegia

Ollaran Iruñeko merindadearen hegoaldean dago Iruñerriko gune metropolitarretik gertu, eta Lizarrako merindadearekiko mugan.

Mugakideak Arakil (iparraldean), Itza Zendea (ekialdean), Oltza Zendea (hegoaldean) eta Andimendi dira.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ollarango klimaren ezaugarriak azpiatlantiar motakoak dira, baina altueraren arabera asko aldatzen dira batez besteko balioak. Horrela, prezipitazioak 1.000 eta 1.400mm artekoak izaten dira, eta tenperaturak 6 eta 12 gradu bitartekoak. Udalerriaren gunerik menditsuenetan, hau da mendebaldeko Urbasa mendilerroan, neguak hotzak eta elurtsuak izaten dira.

Zuhaitzik ugarienak haritzak dira, eta Ollarango gunerik altuenetan pagoak nagusi dira, udalerriko gunerik baxuenetan, berriz, arteak eta haritzak nabarmentzen dira. Birlandaturiko 171,92 hektarea pinu beltz, basa pinu eta pinu lariziar (Pinus nigra) daude Ollarango mendietan.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ollarango biztanleria

2008ko erroldaren arabera, ez da etorkinik bizi Ollaranen.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an Ollarango alkate kargurako Agrupación Vecinal Txurregui[4] (AVT) zerrendako Francisco Javier Ekai Iltzarbe aukeratu zuten. Udaletxeko zazpi zinegotzietatik lau lortu zituen, gehiengo osoa. Baliogabeko botoak sei izan ziren (emandako guztien % 2,50) eta boto zuriak zortzi (botoen % 3,42). Abstentzioa % 23,32koa izan zen.

Ollarango Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Txurregui (AVT) 134 4
Agrupación Electoral Udarbe (AEU) 92 3

2011ko udal hauteskundeetan Auzolan zerrendak (4 zinegotzi, Francisco Javier Pérez Cueva) irabazi zituen. Txurreguik (2) eta PPk (1) ere ordezkaritza lortu zuten.

Ollarango Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Auzolan 129 4
Txurregui 73 2
PP 30 1

2015eko udal hauteskundeetan Auzolan zerrenda bakarrik aurkeztu zen eta 7 zinegotziak lortu zituen, Francisco Javier Pérez Cuevak alkate segitu zuen. 2016ko irailaren 13an David Campionek hartu zuen alkatetza zentsura mozio baten bidez.[5]

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • HELBIDEA: Santo Tomas kalea, 1

Alkateen zerrenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007-2011 Francisco Javier Ekai Iltzarbe Txurregui
2011-2015 Francisco Javier Pérez Cueva Auzolan
2015-2016 Francisco Javier Pérez Cueva Auzolan
2016-2019 David Campion Auzolan

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Antzinako kronikek dioten bezala, Iruñerriko betiko hizkuntza euskara izan da. Izan ere, Al-Himiari kronikagile musulmanak X. mendean Iruñerrikoaz idatzi zuen: "Gehienak euskaraz mintzatzen dira, eta, beraz, ez zaie ezer ulertzen".

XVI. eta XVII. mendeetan gaztelania ulertzen ez zutenak bazeuden Ollaranen. Baina XIX. mendean euskara arin galtzen hasi zen. 1863an Iruñerriko herri guztietan hitz egiten zen euskaraz, baina frankotan jadanik zaharrek baino ez zuten erabiltzen. 1904ko inkesta baten arabera, Ollarango Anotzen, Saldisen, Ollon, Ultzurrunen eta Senosiainen euskaraz mintzatzen zen. Ollaranen 1929an ere euskaldunak bazirela kontu jakina da. 1992ko abuztuan, hil egin zen Iruñerriko azken euskaldunzaharra, Beorburuko Esteban Garbisu.

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ollaran Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa


Ollaran
Escudo de Atez.svg
Anotz | Arteta | Egillor-Beasoain | Iltzarbe | Ollo | Oskia | Saldise | Senosiain | Ultzurrun