Bidankoze

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Bidankoze
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Bidankozeko bandera

Bidankozeko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Zangozako merindadea
Eskualdea Erronkariko ibarra
Izen ofiziala Escudo de Roncal.svg Vidángoz <> Bidankoze[1]
Alkatea Alberto Mainz Urzainki
Posta kodea 31413
INE kodea 31252
Herritarra bidankoztar
Kokapena
Koordenatuak 42° 48′ 05″ N, 1° 00′ 51″ W / 42.8014°N,1.0143°W / 42.8014; -1.0143Koordenatuak: 42° 48′ 05″ N, 1° 00′ 51″ W / 42.8014°N,1.0143°W / 42.8014; -1.0143
Bidankoze hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Bidankoze
Bidankoze
Bidankoze (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 39,20 km2
Garaiera 936 metro
Distantzia 87 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 96 biztanle
% 54,26 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 45,74
Dentsitatea 2,45 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[2]
Red Arrow Down.svg -% 18,26
Zahartze tasa[2] % 27,67
Ugalkortasun tasa[2] ‰ 0
Ekonomia
Jarduera tasa[2] % 0 (2011)
Genero desoreka[2] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[2] % 0,93 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 7,02 (2010)
Euskararen erabilera % 0,3 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.vidangoz.com

Bidankoze[3] (/bidankóze/[4]) Nafarroako ipar-ekialdean dagoen udalerria da. Zangozako merindadeko herri honek 96 biztanle zituen 2014. urteko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 87 kilometrora dago.

Eska-Zaraitzu Hondakin Solidoen Mankomunitatea zaborra biltzeaz arduratzen da Bidankoze eta eskualdeko beste hainbat herritan.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herria Nafarroa erdialde-hegoaldean kokatzen da. Herrira heltzeko Bidal eta Gorzako errepidea hartu behar da.

Bidankozek Uztarrozerekin egiten du muga iparraldean, Erronkari eta Urzainkirekin ekialdean, Espartza, Sartze, Gorza eta Galozerekin mendebaldean, eta Burgirekin hegoaldean.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriak mendialdeko klima azpimediterraneoa dauka. Dena den, udalerriaren iparraldean, altuera handiagoa dela eta, mendialdeko klima azpiatlantiarra ageri da. Haranaren eta mendien tontorren arteko prezipitazio aldea nahiko handia da, urteko batez besteko prezipitazioak 1.000mm dira haranean, eta 1.400mm mendietan. Tenperaturak ere oso desberdinak dira, 6 gradukoak mendietan eta 10 gradukoak herrigunean. Urteroko egun euritsuak 100 eta 140 bitartekoak dira.

Udalerriaren iparraldean, pagadiren bat aurki daiteke. Pago eta haritz bakanen bat ere badago Bintzeko arroilaren inguruan, bertako klimaren hezetasuna dela eta. Dena den, herri gehienean dauden basoak pinu basatiek osatzen dituzte. Historian zehar basoen azalera gutxituz joan da gizakiaren eta abelburuen eraginagatik, eta horrela, larre eta zuhaixken azalera handitu da.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XI. mendean izen bereko bi herrigune zeuden, edo behintzat Igalgo San Vicente monasterioaren menpeko bi eliza. 1085an Antso Ramiro erregeak Leireko monasterioari gehitu zizkion jabetza guztiak. Herriak alkatea eta diputatu propioak zituen, Erronkariko herri guztiek bezala. 1406an herritarrek Bidankozeko San Pedro elizaren patronatua Karlos III.a erregeari eman zioten, eta horrek aldi berean, Orreagako Andra Mariari.

1846an Bidankoze jaurerri izateari utzi eta udalerri independente bihurtu zen. Garai hartan, herriak 2.400 errealeko zuzkiduradun eskola eta uruna ekoizteko errota zituen. XIX. mendearen hasieran herrian abadea, bi onuradun eta sakristaua zeuden, onuradunak Orreagako kabildoak izendatzen zituela.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

San Pedro eliza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «San Pedro eliza (Bidankoze)»

San Pedro eliza Erdi Aroko jatorria duen tenplua da. Oraindik ere XIII. mende hasierako hainbat elementu mantentzen dira, apuntaturiko arkudun atea eta dorrea besteak beste. Elizak gaur egun duen itxura XVI. mendean eginiko eraberritze lanen ondorio da. Garai hontakoak dira, izardun estaldura, bola mensula eta poligono itxurako aurrealdearekin.

Barruan, hainbat erretaula barroko daude. San Frantzisko Xabierkoaren eta Kristo Santuaren erretaulak nabarmentzen dira, biak XVII. mendearen erdialdekoak. Erretaula hauek Arkitektura barrokoaren hasierako adierazpenak dira.

Jasokunde edo San Sebastian baseliza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Jasokunde edo San Sebastian baseliza (Bidankoze)»

XII. mendeko eraikuntza xume erromanikoa da, Nafarroako eraikuntza erlijiosoen nekazal ezaugarri berak mantentzen dituena. Zirkuluerdi itxurako absidea eta erdi puntuko arkudun atea dauzka.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bidankozeko biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

2008ko erroldaren arabera, ez da etorkinik bizi Bidankozen.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Bidankozeko udaletxea»

XIX. mendearen amaieran eraiki zen kale nagusian. Hiru solairu dauzka, eta udal bulegoez gain, "Errota Elkartearen" egoitza ere dago bertan. Udala alkatea eta lau zinegotzik osatzen dute.

Bidankozeko udaletxeko idazkaria, Garde eta Burgiko idazkari ere bada.

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an ez zen udal hauteskunderik izan Bidankozen, ez zelako inongo talderik aurkeztu[5]. Horren ondorioz 008ko otsailaren 6 María Idoya Hualde Sánchez alkate izendatu zuten, kudeaketa batzordearen izenean.

2011ko udal hauteskundeetan ere ez zen zerrendarik aurkeztu eta jarduneko alkate lanean kudeaketa batzordeko beste kide bat, Alberto Mainz Urzainki, geratu zen[6].

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2008-2011 Idoya Uhalde Sánchez Kudeaketa batzordea
2011-2015 Alberto Mainz Urzainki Jardunean

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bindakozeko jaiak abuztuaren 28an ospatzen dira, San Agustinen omenez. Jaiak gauerdiko hamabietan hasten dira, Pitxorronga izeneko harri batetik jaisten den Maruxa sorginaren agerpenarekin.

Bidankoztar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Bidankoze Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa