Esprontzeda

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Esprontzeda

 Nafarroa Garaia

Esprontzedako armarria

Izen ofiziala Espronceda
Estatua
Erkidegoa
Merindadea
Eskualdea
Espainia
Nafarroako Foru Erkidegoa
Lizarrako merindadea
Vianaldea
Alkatea Ángel María Fernández Azpilikueta
(San Vicente)
Herritarra esprontzedar
Koordenatuak 42°35′53″N 2°18′9″W / 42.59806°N 2.30250°W / 42.59806; -2.30250Koordenatuak: 42°35′53″N 2°18′9″W / 42.59806°N 2.30250°W / 42.59806; -2.30250

[[Fitxategi:|300px]]

Eremua 8,8 km2
Garaiera 537 m
Distantzia 75 km Iruñera
Posta kodea 31228
Biztanleria 128 bizt. (2012)
Dentsitatea 14,55 bizt./km²
http://www.espronceda.org

Esprontzeda[1] Nafarroako udalerria da. Lizarrako merindadeko herri honek 128 biztanle zituen 2012ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 75 kilometrora dago.

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herria, Nafarroa mendebaldean kokatzen da, Arabako mugatik gertu. NA-7200 errepidean dago, Santsoleko norabidean.

Esprontzedak Torralba del Rio eta Mirafuentesekin egiten du muga iparraldean, Desojorekin ekialdean, Torralba del Rio eta Bargotarekin mendebaldean, eta Armañantzasekin hegoaldean.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esprontzedako klima, mediterraniar kontinentala da, urteko batez besteko balioak honakoak dira: 11 graduko tenperatura, eta 600-1.000mm bitarteko prezipitazioak. Urteroko egun euritsuak 80 inguru dira herrigunean, eta 100 edo gehiago udalerriaren iparraldeko gune menditsuenean.

Nekazaria eta gizakiaren eragina dela eta, jatorrizko landaredia bost hektarea arte, eta birlandatutako pinuetara mugatzen da. Zuhaitz hauek, olibondo eta bestelako laboreak dauden lurren artean hazten dira.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esprontzedako udalaren mugetan Pedrigosako historiaurreko aztarnategia dago. Jaurerria duela mende askotatik, 1323an herritarrek Morentingo Gonzalo Martinezi jaurerria erosi zioten, eta Nafarroako Carlos I.a erregeak Vianako forua eman zien esprontzedatarrei.

1847an herriak eskola zeukan. Maisua, sakristaua eta udaletxeko idazkaria zen aldi berean. 1833 eta 1839 urteetako Gerra Karlistan udalerrian zegoen mendi bakarra goldatu zen. XX. mendean uruna egiteko errota zegoen herrian.

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

San Bizente Martiriaren eliza, XVI. mendearen bigarren erdian eraikia. Elizak nabe bakarra dauka, poligono itxurako aurrealdea, eta ganga estaldura. Parrokiako dorrea XVII. mendean egin zuten. Landako Ama Birjinaren baseliza bestalde, herriaren kanpoaldean dago.

Eraikuntza zibilari dagokionez, Azedotarren jauregia nabarmentzen da, XVII. mendean harlanduz eginiko eraikina.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esprontzedako biztanleria
1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2006
308 335 375 391 375 394 394 433 299 235 194 166 151

2008ko erroldaren arabera, hiru etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %2,38a (Nafarroako batez bestekoaren azpitik).

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an ez zen hauteskunderik izan, ez zelako inongo talderik aurkeztu[2]. Hori dela eta 2003koetan UPNren izenean aurkeztu zen José Luis Fernández Irisarrik karguan segitu zuen.

2011n bi hautesle elkarte independente aurkeztu ziren: San Vicenteren 4 kide (haien artean alkate bihurtu zen Ángel María Fernández Azpilikueta) eta Agrupación Independiente de Espronceda]] (AIE) izenekoaren beste bat zinegotzi atera ziren.

Esprontzedako Udala-2011
Alderdia Botoak Zinegotziak
San Vicente 63 4
AIE 39 1

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esprontzedako udaletxeko idazkaria Torres del Rio eta Azueloko idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Picota Kalea, 2

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateen zerrenda
1979-1983
1983-1987
1987-1991
1991-1995
1995-1999
1999-2003
2003-2007 José Luis Fernández Irisarri UPN
2007-2011 José Luis Fernández Irisarri Kudeaketa batzordea
2011- Ángel María Fernández Azpilikueta San Vicente

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Mendekoste egunean, herritarrak Kodesko Ama Birjinaren santutegira joten dira erromerian.
  • San Isidro egunean, maiatzaren 15ean, prozesioa antolatzen da herritik, inguruko laborantza lurretara. Abadeak, lurrak bedeinkatu eta herrira bueltatzen dira. San Roke eta San Miguel egunetan ere prozesioak antolatzen dira.

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Esprontzeda eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %1,22k zekien euskaraz hitz egiten.

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esprontzeda "Jurramendi Mankomunitateko" kidea da.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa