Esprontzeda

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Esprontzeda
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria

Esprontzedako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Lizarrako merindadea
Eskualdea Vianaldea
Izen ofiziala Escudo de Espronceda.svg Espronceda
Alkatea Ángel María Fernández Azpilikueta
(San Vicente)
Posta kodea 31228
INE kodea 31096
Herritarra esprontzedar
Kokapena
Koordenatuak 42° 35′ 53″ N, 2° 18′ 09″ W / 42.598055555556°N,2.3025°W / 42.598055555556; -2.3025Koordenatuak: 42° 35′ 53″ N, 2° 18′ 09″ W / 42.598055555556°N,2.3025°W / 42.598055555556; -2.3025
Esprontzeda hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Esprontzeda
Esprontzeda
Esprontzeda (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 8,8 km2
Garaiera 537 metro
Distantzia 75 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 119 biztanle
% 57,89 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 42,11
Dentsitatea 13,52 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Red Arrow Down.svg -% 25
Zahartze tasa[1] % 28,62
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 0
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 0 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 4,78 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 1,27 (2010)
Euskararen erabilera %  0,0 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.espronceda.org


Esprontzeda[2] Nafarroako udalerria da. Lizarrako merindadeko herri honek 119 biztanle zituen 2014. urteko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 75 kilometrora dago.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herria, Nafarroa mendebaldean kokatzen da, Arabako mugatik gertu. NA-7200 errepidean dago, Santsoleko norabidean.

Esprontzedak Torralba del Rio eta Mirafuentesekin egiten du muga iparraldean, Desojorekin ekialdean, Torralba del Rio eta Bargotarekin mendebaldean, eta Armañantzasekin hegoaldean.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esprontzedako klima, mediterraniar kontinentala da, urteko batez besteko balioak honakoak dira: 11 graduko tenperatura, eta 600-1.000mm bitarteko prezipitazioak. Urteroko egun euritsuak 80 inguru dira herrigunean, eta 100 edo gehiago udalerriaren iparraldeko gune menditsuenean.

Nekazaria eta gizakiaren eragina dela eta, jatorrizko landaredia bost hektarea arte, eta birlandatutako pinuetara mugatzen da. Zuhaitz hauek, olibondo eta bestelako laboreak dauden lurren artean hazten dira.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esprontzedako udalaren mugetan Pedrigosako historiaurreko aztarnategia dago. Jaurerria duela mende askotatik, 1323an herritarrek Morentingo Gonzalo Martinezi jaurerria erosi zioten, eta Nafarroako Carlos I.a erregeak Vianako forua eman zien esprontzedatarrei.

1847an herriak eskola zeukan. Maisua, sakristaua eta udaletxeko idazkaria zen aldi berean. 1833 eta 1839 urteetako Gerra Karlistan udalerrian zegoen mendi bakarra goldatu zen. XX. mendean uruna egiteko errota zegoen herrian.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esprontzedako biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko hiru etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %2,38a (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an ez zen hauteskunderik izan, ez zelako inongo talderik aurkeztu[3]. Hori dela eta 2003koetan UPNren izenean aurkeztu zen José Luis Fernández Irisarrik karguan segitu zuen.

2011n bi hautesle elkarte independente aurkeztu ziren: San Vicenteren 4 kide (haien artean alkate bihurtu zen Ángel María Fernández Azpilikueta) eta Agrupación Independiente de Espronceda]] (AIE) izenekoaren beste bat zinegotzi atera ziren.

Esprontzedako Udala 2011
Alderdia Botoak Zinegotziak
San Vicente 63 4
AIE 39 1

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esprontzedako udaletxeko idazkaria Torres del Rio eta Azueloko idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Picota Kalea, 2

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2003-2007 José Luis Fernández Irisarri UPN
2007-2011 José Luis Fernández Irisarri Kudeaketa batzordea
2011- Ángel María Fernández Azpilikueta San Vicente

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Herriko jaiak San Miguelen omenez ospatzen dira irailaren 29tik irailaren 26ra.
  • Mendekoste egunean, herritarrak Kodesko Ama Birjinaren santutegira joten dira erromerian.
  • San Isidro egunean, maiatzaren 15ean, prozesioa antolatzen da herritik, inguruko laborantza lurretara. Abadeak, lurrak bedeinkatu eta herrira bueltatzen dira. San Roke eta San Miguel egunetan ere prozesioak antolatzen dira.

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Esprontzeda eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %1,22k zekien euskaraz hitz egiten.

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esprontzeda "Jurramendi Mankomunitateko" kidea da.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

San Bizente Martiriaren eliza, XVI. mendearen bigarren erdian eraikia. Elizak nabe bakarra dauka, poligono itxurako aurrealdea, eta ganga estaldura. Parrokiako dorrea XVII. mendean egin zuten. Landako Ama Birjinaren baseliza bestalde, herriaren kanpoaldean dago.

Eraikuntza zibilari dagokionez, Azedotarren jauregia nabarmentzen da, XVII. mendean harlanduz eginiko eraikina.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa