Ituren

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Ituren
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Ituren, Euskal Herria.JPG
Iturengo ikuspegi orokorra.

Iturengo armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Iruñeko merindadea
Eskualdea Malerreka
Izen ofiziala Escudo de Ituren.svg Ituren
Alkatea María José Bereau Baleztena (EH Bildu)
Posta kodea 31745
INE kodea 31129
Herritarra iturendar
Kokapena
Koordenatuak 43° 07′ 43″ N, 1° 42′ 17″ W / 43.1285573°N,1.7046677°W / 43.1285573; -1.7046677Koordenatuak: 43° 07′ 43″ N, 1° 42′ 17″ W / 43.1285573°N,1.7046677°W / 43.1285573; -1.7046677
Ituren hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Ituren
Ituren
Ituren (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 15,17 km2
Distantzia 56 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 525 biztanle
% 51,46 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 48,54
Dentsitatea 34,61 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 9,38
Zahartze tasa[1] % 36,97
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 48,39
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 75 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 9,32 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 92,6 (2010)
Euskararen erabilera %  81,8 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.ituren.es


Ituren[2] Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Malerrekako eskualdekoa. Udalerriak 525 biztanle zituzten 2014. urtean. Ezkurra ibaiak zeharkatzen du.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herrigunearen ikuspegi orokorra.

Ituren Iruñeko merindadearen iparraldean dago, Nafarroako hiriburutik 56 kilometrora. NA-170 errepideak herria zeharkatzen du Zubieta eta Elgorriaga bitartean.

Iparraldean Arantzarekin egiten du muga, Elgorriaga eta Donezteberekin ekialdean, Zubietarekin mendebaldean, eta Beintza-Labaien, Urroz eta Oizekin hegoaldean.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iturenek klima ozeaniko hezea dauka, euriak ugariak dira urte osoan zehar, eta ez da hilabete lehorrik izaten, ezta uda garaian ere. Horrez gain, negu epel eta uda ez oso beroei esker, alde termikoa urte osoan zehar ez da oso handia izaten. Urteko batez besteko tenperatura 13 eta 14 gradukoa eta prezipitazioak 1.800 eta 2.000mm bitartekoak izaten dira. Urteroko egun euritsuak, bestalde, 180 inguru izaten dira.

Landaredia, klima ozeaniko atlantiarraren berezko landaredia da, espezierik ugarienak gaztainondoa, pagoa eta haritza dira. Horrez gain, birlandaturiko pinuek eta haritz amerikarrek 125 hektareako azalera hartzen dute

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iturengo Aurtitz auzoko eraikinak. Atzealdean, Mendaur ikusten da.
Iturengo Latsaga auzoaren airetiko ikuspegia.

Ituren udalerria honako auzoetan banaturik dago: Ameztia, Aurtitz, Ituren (herrigunea) eta Latsaga.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iturengo biztanleria

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko zortzi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,68 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Biztanleria auzoka[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urtea Auzoa Biztanleria
2008 Ameztia 20
2008 Aurtitz 120
2008 Ituren herrigunea 239
2008 Latsaga 58
2008 Sakabanatuak 44
2008 Guztira 481

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iturengo Herriko Ostatua eta Udaletxea.

2007an Eusko Alkartasunako Miguel Ángel Petrirena Azpiazu aukeratu zuten alkate, bere taldeak udaleko zazpi ordezkariak lortu zituen, eta beraz gehiengo osoa udalean. Baliogabeko 65 boto izan ziren (emandako boto guztien %25,59) eta boto zuriak 53 izan ziren (%28,04). Abstentzioa %40,24koa izan zen.

Baliogabeko boto gehienak, Alderdien legeak ilegalizatutako ezker abertzalearen plataformari emandako botoak izan ziren.

Iturengo Udala
Alderdia Botoak Zinegotziak
Eusko Alkartasuna (EA) 136 7

2009an Petrirena hil egin zen eta Jose Maria Gorosterrazu Elizalde alderdikideak ordezkatu zuen[3]. 2011n zerrendarik aurkeztu ez zenez Gorosterrazuk segitu zuen jarduneko alkate[4].

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udaletxea (XVI. mendean eraikia) herriko plaza nagusian dago. XX. mendearen amaieran eraberritu zen Nafarroako gobernuak emandako 7 milioi pezetako diru laguntzari esker. Eraikinak beheko solairu eta honen gainean eraikitako beste hiru solairu dauzka. Bi arkuz osatutako ataria dauka. Fatxada nagusiak bi sarrera dauzka, bata eraikinean dagoen ostatu edo jatetxera sartzekoa eta bestea udal bulegoetarako atea.

Udaletxeaz gain, eraikinean ostatua edo jatetxea, eskola, eta herriko gazteentzako elkartearen egoitza daude. Udalak alkatea eta sei zinegotzi dauzka.

  • HELBIDEA: Consejo kalea, 38

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007-2009 Miguel Ángel Petrirena Azpiazu EA
2009-2011 Jose Maria Gorosterrazu Elizalde EA
2011- María José Bereau Baleztena Bildu

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Joaldunak Ituren herritik igaroz. Sakatuz gero, bideoa ikusgai.

Leizaran Mariezcurrena autobus konpainiaren Doneztebe eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Uztailaren 18an ospatzen dira Iturengo jaiak. Hala ere, ospe handiagoa dute Ituren eta Zubietako inauteriek (joaldunak herri batetik bestera joaten dira).

Musika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Herria osoan Ituren udalerria ospetsu egin duen abestia Iturengo arotza da. Bertso sail hauek Iturengo Erramun Joakin izeneko arotz baten "akzioak" kontatzen ditu.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendaur[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ituren udalerriko lursailetan udalerri guztitik ikus daitekeen Mendaur mendia dago, bere gailurrean Mendaurreko baseliza dagoelarik. Mendi honen magalean Mendaurreko urtegia eta atsedenleku eder bat ere badaude. Hauetara joateko Aurtitz auzotik irteten den mendi-pista hartu eta mendian gorantz jo behar da. Gomendagarriena autoa edo ibilgailua Aurtitz auzoan bertan utzi eta oinez mendian gora joatea da.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ituren Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa