Arbiki argi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Arbiki argia
Hebeloma crustuliniforme 20061022wa.jpg
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaFungi
KlaseaAgaricomycetes
OrdenaAgaricales
FamiliaHymenogastraceae
GeneroaHebeloma
Espeziea Hebeloma crustuliniforme
Quél., 1872
Mikologia
Gills icon.png 
orriak himenioan
Umbonate cap icon.svg 
titi-formako txapela
Adnate gills icon2.svg 
himenioa adnatua da
Bare stipe icon.png 
hanka biluzik dago
Brown spore print icon.png 
espora marroiak dauzka
Mycorrhizal ecology icon.png 
mikorrizak eratzen ditu
Poisonous toxicity icon.png 
pozoitsua da

Oharra: ez fidatu soilik orri honetan ematen diren datuez perretxiko bat identifikatzeko orduan. Inolako zalantzarik izanez gero, kontsultatu aditu batekin.

Arbiki argia (Hebeloma crustuliniforme) Hymenogastraceae familiako onddo espezie bat da.[1]

Toxikoa izan daiteke, eta arazo gastrointestinal larriak eragin ditzake.

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kapela: 4 eta 9 cm arteko diametrokoa. Mamitsua, ganbila, pixka bat likatsua eguraldi hezean. Zuri-larru kolorekoa edo marroi-gorrixka, ilunagoa erdian.

Orriak: Estu, itsatsiak, perretxikoa oso gaztea denean, sarritan ur tantatxoekin bezala. Okre zurbiletik arre-lur kolorera pasatzen dira eta, azkenik, arre-sepia kolorea hartzen dute.

Hanka: Zuria, zilindrikoa edo erraboildun samarra, betea, trinkoa, goiko aldean pikor txikiak ditu. 5 - 10 x 1 - 2 cm-koa.

Haragia: Zurixka, trinkoa, hezea, errefrau-usain handikoa eta zapore mingotsekoa.[2]

Etimologia: Hebeloma terminoa antzinako grekotik dator eta errezel gaztea esan nahi du, perretxiko heldugabeetan bakarrik ikusten delako errezela. Krustuliniforme epitetoa latinetik dator, gailetatxoa esan nahi duen "crustulum" hitzetik.

Jangarritasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Baztertu beharreko espezie bat da, nahasmendu gastrointestinalak eragin ditzakeelako.[3]

Nahasketa arriskua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hebeloma sinapizans delakoarekin nahas daiteke, antz handia du, baina ebaki bertikal bat ematen diogunean, mihi moduko bat ikusten dugu oinaren goialdean, Hebeloma crustuliniforme espezieak ez duena. Hebeloma sacchariolens berriz txikia da eta azukre errearen usaina du. Hebeloma hiemale espeziea, Hebeloma crustiliniforme baino txikiagoa eta zurbilagoa da. Hebeloma longicaudum eta elatum, oin luzekoak dira.[4]

Sasoia eta lekua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udazkenean oso ohikoa da, ale ugariko taldetan, koniferen eta hostoerorkorren basoetan.[5]

Banaketa eremua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Europa, Ipar Amerika, Asiako iparraldea. Sartua Australian, Zeelanda Berrian, Hego Afrikan.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Zuzendaria Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza
    Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, 2012ko Abendua, A.D.E.V.E, Argazkiak:Fernando Pedro Pérez, Maite Legarra, Xabier Leizaola, Jon Urkijo, Nerea Aurtenetxe.
  2. (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 434 or. ISBN 84-404-0530-8..
  3. (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 228 or. ISBN 84-282-0865-4..
  4. (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 203 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
  5. (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 381 or. ISBN 84-87997-86-4..

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]