Onddo laranja

Wikipedia, Entziklopedia askea
Leccinum aurantiacum» orritik birbideratua)
Onddo laranja
Leccinum aurantiacum.jpg
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaFungi
KlaseaAgaricomycetes
OrdenaBoletales
FamiliaBoletaceae
GeneroaLeccinum
Espeziea Leccinum aurantiacum
Gray, 1821
Mikologia
Pores icon.png 
poroak himenioan
Pulvine.png 
txapel erdi-esferikoa
Adnate gills icon2.svg 
himenioa adnatua da
Bare stipe icon.png 
hanka biluzik dago
Olive spore print icon.png 
espora olibak dauzka
Mycorrhizal ecology icon.png 
mikorrizak eratzen ditu
Edible toxicity icon.svg 
jangarria da

Oharra: ez fidatu soilik orri honetan ematen diren datuez perretxiko bat identifikatzeko orduan. Inolako zalantzarik izanez gero, kontsultatu aditu batekin.

Onddo laranja (Leccinum aurantiacum) Leccinum generoko onddoa da. Leccinum generoko jangarri hoberenetakoa da hau, baina lurrin handiagoa duten espezieekin hobeto gelditzen da.[1]

Kapelaren kolore bereko oin pikortsu edo ezkataz estalitako oinagatik bereizten diren Boletus multzo baten taldekoa da.

Gastronomikoki Leccinum generoko espezierik baloratuena den arren, oinaren oinarria kentzea eta espezie usaintsuagoekin nahastea gomendatzen da.

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kapela: 6 eta 12 cm arteko diametrokoa. Hasieran globo formakoa, gero hemisferikoa eta azkenean ganbila. Laranja kolorekoa, ilunagoa edo argiagoa, eta fin belusatua. Azala bereizgarria da eta perretxikoaren ertza gainditu egiten du.

Tutuak: Hasieran zurixkak eta gero grisaxkak.

Poroak: Hasieran zurixkak eta gero grisaxkak, finak eta estu.

Hanka: Luzea eta liraina, 8-17 x 1-1,5 cm-koa, zilindrikoa, zurixka; pikortak ditu, hasieran zurixka-zikin kolorekoak izaten dira, eta gero arre-gorrixkak.

Haragia: Zuria, baina airearekin arrosa-lila kolorez tindatzen da, eta gero gris-beltzixka bihurtzen da. Hasieran trinkoa eta gogorra da, baina zahartzean harrotu eta bigundu egiten da. Usain eta zapore atseginekoa da.[2]

Etimologia: Leccinum terminoa latinetik dator, “leccinum” hitzetik, arte azpian haziz, esan nahi du. Aurantiacum epitetoa ere latinetik dator, “aurantium” hitzetik, laranja kolorea, esan nahi du.

Jangarritasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leccinum generoko onddorik preziatuenetako bat da, baina haragia gehiago belzten da egostean eta itxura likatsua eta ez oso gustagarria hartzen du.[3]

Nahasketa arriskua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leccinum quercinum eta Leccinum vulpinum espeziekin nahas daiteke.[4]

Sasoia eta lekua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udan eta udazkenean ateratzen da, urki, karpe, makal eta abarren azpian. Oso ohikoa Euskal Herrian, hostoerorkorren basoetan eta baita koniferen azpian ere.[5]

Banaketa eremua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ipar Amerika, Erdialdeko Amerika, Europa, Asiako iparraldea.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Zuzendaria Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza
    Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, 2012ko Abendua, A.D.E.V.E, Argazkiak:Fernando Pedro Pérez, Maite Legarra, Xabier Leizaola, Jon Urkijo, Nerea Aurtenetxe.
  2. (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 388 or. ISBN 84-505-1806-7..
  3. (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 541 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
  4. (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. José Luis Añanos Echo Editorial Pirineo, 605 or. ISBN 84-87997-86-4..
  5. (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 40 or. ISBN 282-0865-4..

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]